دانشگاه بیرجند پژوهش های کیفی در علوم رفتاری 2981-0922 4 2 2026 02 20 Teachers' Lived Experience of Developing Students' Competencies in the Qualitative- Descriptive Evaluation Process تجربۀ زیسته معلمان از پرورش شایستگی‌‌های دانش‌آموزان در فرآیند ارزشیابی کیفی- توصیفی 1 20 3830 10.22077/qrbs.2025.10158.1119 FA پروین روشن قیاس چرمهینی گروه آموزش علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665تهران، ایران. 0009-0009-1801-4113 الهام سادات درخشان دانشجوی کارشناس ارشد علوم تربیتی، گروه آموزش علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران. زهره محمدی دانشجوی کارشناس ارشد علوم تربیتی، گروه آموزش علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران. Journal Article 2025 09 04 Background: In today's educational system, descriptive qualitative evaluation is a new approach that provides a basis for improving students' competencies in various fields, as one of the basic goals of education.Objective: This study was conducted with the aim of analyzing the lived experiences of elementary school teachers of the competencies acquired by students during the implementation of descriptive qualitative evaluation.Method: This study was applied, qualitative, descriptive phenomenological in terms of its purpose, approach, and data collection method. The participants were 35 elementary school teachers from Isfahan province who were selected purposefully and based on the theoretical saturation criterion. The data collection tool in this study was a semi-structured in-depth interview. First, the framework was prepared and then approved by two professors of educational sciences. Data analysis was carried out using the seven-step Claise method and using maxqda2022 software. To examine the reliability and validity of the research findings, the four criteria of Guba and Lincoln were used.Results: The results of the cluster analysis showed that, based on the teachers' experiences, the findings revealed four main themes including cognitive, social, moral-behavioral, and emotional-psychological competencies. Six subcategories were identified in each of the first two categories, and five subcategories were identified for each of the third and fourth main categories.Conclusion: From the totality of the teachers' lived experiences, it can be inferred that qualitative descriptive evaluation, despite its implementation problems and shortcomings, can provide a suitable opportunity for all-round training and the growth and development of multiple competencies in students. زمینه: در نظام آموزشی امروز، ارزشیابی کیفی- توصیفی به‌عنوان رویکردی نوین و زمینه‌ساز ارتقای شایستگی‌های دانش‌آموزان در عرصه‌های مختلف، به‌عنوان یکی از اهداف اساسی تعلیم و تربیت مطرح است.هدف: این پژوهش با هدف واکاوی تجارب زیستۀ معلمان ابتدایی، دربارۀ شایستگی‌های کسب‌شدۀ دانش‌آموزان در فرآیند اجرای ارزشیابی کیفی- توصیفی است.روش: در پژوهش حاضر از رویکرد مرور نظام‌مند استفاده شده است. از نظر هدف، رویکرد و روش گردآوری داده‌ها، این پژوهش به طور هم‌زمان کاربردی، کیفی و از نوع پدیدار‌‌شناسی توصیفی است. مشارکت‌کنندگان 35 معلم ابتدایی از استان اصفهان بودند که به‌صورت هدفمند و بر اساس ملاک اشباع نظری انتخاب شدند. ابزار گردآوری اطلاعات در این پژوهش، مصاحبه عمیق نیمه‌ساختارمند بود. ابتدا چارچوب پژوهش تهیه و سپس توسط دو تن از اساتید رشته علوم تربیتی تأیید شد.یافته‌ها: تجزیه و تحلیل داده‌ها به روش هفت مرحله‌ای کلایزی و با استفاده از نرم‌افزار MAXQDA 2022انجام شد. برای بررسی قابلیت اعتماد و اعتبار یافته‌های پژوهش از معیارهای چهارگانه گوبا و لینکلن استفاده گردید. نتایج تحلیل کلایزی نشان داد که بنابر تجارب معلمان، یافته‌ها دارای چهار مضمون اصلی شامل شایستگی‌های شناختی، اجتماعی، اخلاقی- رفتاری و عاطفی– روانی می‌باشند. در هر یک از دو مقوله نخست، شش مقوله فرعی و برای هر یک از مقوله‌های اصلی سوم و چهارم، پنج مقوله فرعی به‌دست آمد.نتیجه‌گیری: از مجموع تجربیات زیستۀ معلمان استنتاج می‌شود که ارزشیابی کیفی- توصیفی، با وجود مشکلات و کاستی‌های اجرایی، می‌تواند فرصتی مناسب برای تربیت جامع، رشد‌ و ‌توسعۀ شایستگی‌های متنوع در دانش‌آموزان فراهم آورد. https://qrbs.birjand.ac.ir/article_3830_fcde14913c766cf307c75059e0e89af5.pdf

دانشگاه بیرجند پژوهش های کیفی در علوم رفتاری 2981-0922 4 2 2026 02 20 Identifying the Factors that form Organizational Pride in the Fire Department with an Emphasis On Social Responsibility and External Interaction شناسایی عوامل شکل‌گیری افتخار سازمانی در سازمان‌ آتش‌نشانی با تأکید بر مسئولیت‌پذیری اجتماعی و تعامل بیرونی 21 40 3859 10.22077/qrbs.2026.10368.1132 FA محمدهادی قانع گروه مدیریت، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران. 0000-0002-7433-552X آمنه مالمیر دانشیار گروه مدیریت، واحد فراهان، دانشگاه آزاد اسلامی، فراهان، ایران. 0000-0001-6390-8022 زهرا شیرازیان استادیار گروه مدیریت، واحد ملایر، دانشگاه آزاد اسلامی، ملایر، ایران. کامبیز حمیدی استادیار گروه مدیریت، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران. حاجیه رجبی فرجاد دانشیار گروه مدیریت،واحد تهران، دانشگاه علوم انتظامی امین، تهران، ایران. 0000-0003-3569-4834 Journal Article 2025 09 03 AbstractBackground: Despite numerous studies on the impact of social responsibility on commitment, motivation, sustainability culture, and even organizational pride, none have specifically addressed the mechanisms of organizational pride formation in high risk relief organizations, such as fire departments.Aim: The present study was conducted with the aim of identifying the factors of organizational pride formation in fire departments with an emphasis on social responsibility and external interaction.Method: The present research method was qualitative with a content analysis approach that the researcher conducted during a semi-structured interview with experts from the Shiraz Fire Department (2024). The research participants included all experts from the Shiraz Fire Department who were selected purposefully in such a way that theoretical saturation was achieved in the thirteenth interview; to validate the data, the interview process continued up to 15 people. The information obtained from the interview was analyzed using the Kleiser theory foundational method and MAXQDA software.Results: Analysis of the interviews conducted in the form of open, axial and selective coding led to the identification of 180 statements. The codes obtained from the interviews in the form of 9 selective codes (commitment to society, environmental protection, compliance with organizational ethics and transparency, employee development, justice and equality, social accountability, communication with the local community, communication with government and non-government institutions, communication with the media and public opinion, and communication with stakeholders and specialized groups) and 36 axial codes were identified as factors in the formation of organizational pride in the fire department with an emphasis on social responsibility and external interaction.Conclusions: The results of the study indicate that organizational pride in the fire department is a multidimensional concept that stems from the constructive interaction between social responsibility and external communication. These two areas, by strengthening human, ethical and professional values, promote organizational identity, increase productivity, job satisfaction and create a positive image of the organization in society. زمینه: با وجود پژوهش‌های گسترده‌ای که دربارۀ تأثیر مسئولیت‌پذیری اجتماعی بر تعهد، انگیزش، فرهنگ پایداری و حتی افتخار سازمانی انجام شده است، خلأ پژوهشی مشخصی در خصوص سازوکارهای شکل‌گیری افتخار سازمانی در سازمان‌های امدادی با ریسک عملیاتی بالا، مانند سازمان آتش‌نشانی، احساس می‌شود.هدف: پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تبیین عوامل مؤثر بر شکل‌گیری افتخار سازمانی در سازمان‌ آتش‌نشانی با تاکید بر مسئولیت‌پذیری اجتماعی و تعامل بیرونی انجام شد.روش: رویکرد این پژوهش کیفی و مبتنی بر تحلیل مضمون بود. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با خبرگان سازمان آتش‌نشانی شهرستان شیراز در سال 1403 گردآوری شدند. نمونه‌گیری به روش هدفمند انجام شد و مصاحبه‌ها با 13 نفر تا مرحله اشباع نظری ادامه یافت؛ این فرآیند، برای اطمینان از اعتباربخشی داده‌ها تا 15 نفر تکمیل گردید. تحلیل داده‌ها با بهره‌گیری از روش بنیادسنجی نظریه (Grounded Theory) کلیزر و نرم‌افزار نخصصی MAXQDA صورت گرفت.یافته‌ها: تحلیل داده‌های حاصل از مصاحبه‌ها که شامل کدگذاری باز، محوری و انتخابی بود، منجر به استخراج 180 گزاره اولیه گردید. در نهایت، این گزاره‌ها در قالب 9 کد انتخابی به‌عنوان عوامل اصلی شکل‌دهندۀ افتخار سازمانی دسته‌بندی شدند. این 9 کد عبارتنداز: تعهد به جامعه، حفظ محیط زیست، رعایت اخلاق و شفافیت سازمانی، توسعۀ کارکنان، عدالت و برابری، پاسخگویی اجتماعی، ارتباط با جامعه محلی، ارتباط با نهادهای دولتی و غیردولتی، ارتباط با رسانه‌ها و افکار عمومی و ارتباط با ذی‌نفعان و گروه‌های تخصصی. همچنین، 36 کد محوری، به‌عنوان عوامل شکل‌گیری افتخار سازمانی در سازمان‌ آتش‌نشانی با تأکید بر مسئولیت‌پذیری اجتماعی و تعامل بیرونی شناسایی شد.نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش نشان می‌دهد، افتخار سازمانی در سازمان آتش‌نشانی یک سازه چندبُعدی است که منشا آن تعامل سازنده میان مسئولیت‌پذیری اجتماعی و ارتباطات بیرونی است. این دو حوزه با تقویت هم‌زمان ارزش‌های انسانی، اخلاقی و حرفه‌ای، به ارتقای هویت سازمانی، افزایش بهره‌وری، بهبود رضایت شغلی و ایجاد تصویری مثبت از سازمان در جامعه منجر می‌شوند. https://qrbs.birjand.ac.ir/article_3859_7171e95248ff768e1ebee3edde01ea7a.pdf

دانشگاه بیرجند پژوهش های کیفی در علوم رفتاری 2981-0922 4 2 2026 02 20 Constructing and Validating of Parenting- Styles Training Package Based on Life Scripts تدوین و ارزیابی بستۀ آموزشی سبک‌های فرزندپروری مبتنی بر پیش‌نویس‌های زندگی 41 62 3762 10.22077/qrbs.2025.9524.1101 FA مریم السادات گلسانه میردامادی کارشناسی ارشد مشاوره، گروه مشاوره، دانشگاه آزاد اسلامی واحد خمینی شهر سید اسماعیل موسوی استادیار، گروه مشاوره، دانشگاه آزاد اسلامی واحد خمینی شهر 0000-0001-9202-9123 Journal Article 2025 06 01 Objective: The objective of the present study is to design and validate an educational program on parenting styles based on life scripts, including the identification of influential scripts, delineation of the “script ↔ style” relationship, development of culturally sensitive educational components, and provision of a practical tool for family psychologists aimed at enhancing parent- child interactions.Method: This qualitative study was conducted through semi-structured interviews with 19 mothers from Isfahan (purposeful sampling continued until theoretical saturation). Data analysis first followed Colaizzi’s descriptive phenomenology (extracting significant statements and initial clusters), and then proceeded with open, axial, and selective coding to model the “script ↔ style” relationship. MAXQDA was used to organize the data. Trustworthiness was ensured through data-source triangulation, participant checking, and peer auditing. The content validity of the training package was evaluated and confirmed by five experts (CVR and CVI indices within acceptable ranges; κ = 0.81 for inter-rater agreement).Findings: The analyses yielded seven main themes and sixty subthemes. Seven life scripts including “Do Not Be Important”, “Be Perfect”, “Do Nothing”, “Do Not Be Yourself”, “Do Not Be a Child”, “Do Not Grow Up”, and “Do Not Succeed” were mapped onto distinct parenting patterns, resulting in a practical “parental script ↔ parenting style” framework. This mapping served as the basis for designing the educational package, which integrates, for each script, learning objectives, cognitive-emotional exercises, and behavioral strategies (autonomy support, constructive boundary- setting, and age-appropriate responsibility delegation).Finding: Qualitative evidence indicates that parents’ life scripts underlie certain aspects of their parenting styles and may be reinforced within the cultural context of Iran. An effective intervention must target two levels simultaneously: the restructuring of maladaptive and unconscious scripts and the improvement of overt parenting behaviors. The developed package provides a practical, culturally grounded framework for reducing the intergenerational transmission of maladaptive patterns and enhancing parent- child interactions. A quantitative evaluation of its effectiveness is recommended for future studies. زمینه: سبک‌های فرزندپروری نقش تعیین‌کننده‌ای در شکل‌دهی الگوهای رفتاری و شناختی کودک دارند و بر رشد روانی- اجتماعی او اثر می‌گذارند. بخش مهمی از دشواری‌های والدگری به باورهای ناکارآمد و سناریوهای ناهشیار والدین بازمی‌گردد. چارچوب سناریوهای زندگی، در تحلیل رفتار متقابل، با تبیین پیام‌های والدیِ درونی شده و بازآفرینی آن‌ها در رابطه والد- کودک، ظرفیتی نو برای طراحی مداخلات فراهم می‌کند.هدف: هدف پژوهش حاضر، طراحی و اعتباریابی بستۀ آموزشی سبک‌های فرزندپروری مبتنی بر سناریوهای زندگی؛ شامل شناسایی سناریوهای مؤثر، ترسیم نسبت «سناریو ↔ سبک»، تدوین اجزای آموزشی حساس به فرهنگ و فراهم‌سازی ابزار کاربردی برای روان‌شناسان خانواده به‌منظور ارتقای تعامل‌های والد- کودک بود.روش: پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۹ مادر ساکن اصفهان انجام شد (نمونه‌گیری هدفمند تا اشباع نظری). تحلیل داده‌ها در گام نخست با استفاده از پدیدارشناسی توصیفیِ کلایزی (استخراج اظهارهای معنادار و خوشه‌های مفهومی اولیه) و سپس با کدگذاری باز، محوری و انتخابی به‌منظور مدل‌سازی نسبت «سناریو ↔ سبک» صورت گرفت؛ نرم‌افزارMAXQDA برای سازمان‌دهی داده‌ها به‌کار رفت. اعتمادپذیری یافته‌ها با مثلث‌سازی منابع، بازبینی مشارکت‌کنندگان و ممیزی همتایان تأمین شد. روایی محتوایی بسته، توسط ۵ خبره ارزیابی و تأیید گردید (شاخص‌هایCVR وCVI در دامنه قابل‌قبول؛ برای توافق ارزیابان κ=0.81).یافته‌ها: تحلیل‌ها داده‌ها به ۷ مضمون اصلی و ۶۰ زیرمضمون انجامید. هفت سناریوی زندگیِ «مهم نباش»، «کامل باش»، «هیچ کاری نکن»، «خودت نباش»، «بچه نباش»، «بزرگ نشو» و «موفق نباش» با الگوهای مشخص فرزندپروری متناظر شدند و نقشه کاربردی «سناریوی والد ↔ سبک والدگری» شکل گرفت. این نگاشت مبنای طراحی بستۀ آموزشی قرار گرفت که برای هر سناریو، اهداف یادگیری، تمرین‌های شناختی- هیجانی و راهبردهای رفتاری (حمایت خودمختاری، مرزگذاری سازنده و واگذاری مسئولیت متناسب با سن) را به‌صورت یکپارچه در برمی‌گیرد.نتیجه‌گیری: شواهد کیفی نشان می‌دهد، سناریوهای زندگی والدین زیربنای بخشی از سبک‌های والدگری‌اند و در بافت فرهنگی ایران می‌توانند تقویت شوند. مداخله مؤثر باید دو سطح را هم‌زمان هدف بگیرد: بازآرایی باورها و سناریوهای ناهشیار و بهبود رفتارهای آشکار والدگری. بسته تدوین‌شده چارچوبی عملی و بومی برای کاهش انتقال بین‌نسلی الگوهای ناسازگار و ارتقای تعامل‌های والد- کودک فراهم می‌کند؛ ارزیابی کمیِ اثربخشی آن در پژوهش‌های آینده پیشنهاد می‌شود. https://qrbs.birjand.ac.ir/article_3762_9332c513ef44b682e9347822c2e457ac.pdf

دانشگاه بیرجند پژوهش های کیفی در علوم رفتاری 2981-0922 4 2 2026 02 20 Exploring the Spiritual Lived Experience of Men with Colon Cancer واکاوی تجربۀ زیستۀ معنوی مردان مبتلا به سرطان کولون 63 80 3871 10.22077/qrbs.2026.10648.1147 FA هاله نیکفرجام حقیقی تهرانی کارشناس ارشد مددکاری اجتماعی، گروه مددکاری اجتماعی، موسسۀ آموزش عالی آرمان رضوی، مشهد 0009-0007-8226-0031 زهرا بهادری استادیار، گروه آموزش روان‌شناسی و مشاوره، موسسۀ آموزش عالی آرمان رضوی، مشهد 0000-0002-1927-2327 زهرا رعنایی استادیار، گروه آموزش روان‌شناسی و مشاوره، دانشگاه فرهنگیان تهران 0000-0003-3791-2380 اسحاق شیرین کام استادیار، گروه آموزش علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان تهران 0000-0002-3384-4862 Journal Article 2025 12 10 Background: Colon cancer, as a complex disease, severely affects the physical, psychological, social, and spiritual dimensions of patients. It is the third most common cancer globally. Understanding the spiritual experiences of these patients can play a vital role in improving multi-dimensional and human-centered care.Aim: The present study aimed to explore the spiritual lived experience of men diagnosed with colon cancer.Method: The present study was a qualitative research designed with an interpretative phenomenological analysis (IPA) approach. Research participants consisted of all men diagnosed with colon cancer who referred to Omid Hospital in Mashhad during the March, April, and May 2025 (approximately 60 individuals). Purposive sampling was conducted using the snowball technique until Data saturation was achieved; saturation was reached after interviews with 9 participants. Data were collected through in-depth semi-structured interviews. Each interview lasted between 45 and 90 minutes and focused on the lived spiritual experience since the diagnosis of the disease. Data analysis was performed using the interpretative phenomenological analysis (IPA) method. To enhance the credibility of the findings, strategies including researcher’s reflexive journaling, independent coding by two analysts with calculation of inter-coder agreement, and member checking with participants were employed.Results: Analysis of the participants' lived experiences led to the identification of the "essence of spiritual experience" within four core themes: Individual and Divine Spirituality (experiencing God's presence as an infinite source of power), Individual and Self-Centered Spirituality (encountering a new meaning of life in the shadow of illness), Social Spirituality and Family Support (experiencing spirituality within the context of human relationships), and Existential and Naturalistic Spirituality (a sense of oneness with the universe).Conclusions: The findings demonstrated that spiritual experience in men with colon cancer is not a static phenomenon but a dynamic process of "re-meaning life" in the face of crisis. By redefining their relationship with the sources of power, these patients transform physical suffering into an opportunity for existential growth. Health policymakers can utilize these helping to reconstruct the patient's semantic world rather than focusing solely on physical treatment. زمینه: سرطان کولون، به‌عنوان یک بیماری پیچیده، ابعاد جسمی، روانشناختی، اجتماعی و معنوی بیماران را به‌شدت تحت تأثیر قرار می‌دهد. این بیماری، سومین سرطان شایع در جهان است. درک تجارب معنوی این بیماران می‌تواند نقش مهمی در بهبود مراقبت‌های چندبعدی و انسانی ایفا کند.هدف: این پژوهش، با هدف واکاوی تجربۀ زیستۀ معنوی در مردان مبتلا به سرطان کولون انجام شد.روش: پژوهش حاضر از نوع کیفی و با رویکرد پدیدارشناسی تفسیری طراحی شد. مشارکت‌کنندگان پژوهش، شامل تمامی مردان مبتلا به سرطان کولون مراجعه‌کننده به بیمارستان امید مشهد در سه‌ماهه اول سال 1404 (حدود 60 نفر) بود. نمونه‌گیری هدفمند با روش گلوله‌برفی تا اشباع داده‌ها ادامه یافت، پس از مصاحبه با ۹ شرکت‌کننده، اشباع حاصل شد؛ داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق نیمه‌ساختاریافته گردآوری شدند. هر مصاحبه بین ۴۵ تا ۹۰ دقیقه طول کشید و حول محور تجربۀ زیستۀ معنوی از زمان تشخیص بیماری تمرکز داشت. تحلیل داده‌ها با روش تحلیل پدیدارشناسی تفسیری (IPA) انجام گرفت. برای اعتباربخشی یافته‌ها از یادداشت‌برداری بازتابی پژوهشگر، کدگذاری مستقل توسط دو تحلیل‌گر و محاسبه توافق میان ارزیابان و بازبینی مشارکتی با شرکت‌کنندگان استفاده شد.یافته‌ها: تحلیل تجارب زیستۀ مشارکت‌کنندگان، منجر به شناسایی «جوهر تجربۀ معنوی» در قالب چهار مضمون محوری گردید: معنویت فردی و الهی (تجربۀ حضور خداوند به‌عنوان منبع بی‌پایان قدرت)، معنویت فردی و خودمحور (مواجهه با معنای جدید زندگی در سایه بیماری)، معنویت اجتماعی و حمایت خانوادگی (تجربۀ معنویت در بستر روابط انسانی) و معنویت وجودی و طبیعت‌گرایی (احساس یگانگی با جهان هستی).نتیجه‌گیری: یافته‌های این پژوهش نشان داد، تجربۀ معنوی در مردان مبتلا به سرطان کولون، پدیده‌ای ایستا نیست، بلکه فرآیندی پویا از «معنابخشی مجدد به زندگی» در مواجهه با بحران است. این بیماران با تعریف مجدد رابطۀ خود با منابع قدرت (خدا، خود، دیگران و طبیعت)، رنج جسمانی را به فرصتی برای رشد وجودی تبدیل می‌کنند. سیاست‌گذاران حوزه سلامت می‌توانند با بهره‌گیری از این مضامین به‌جای تمرکزِ صرف بر درمانِ جسمی، به بازسازی دنیای معنایی بیمار کمک نمایند. https://qrbs.birjand.ac.ir/article_3871_551cb238f4895024b98d1943b708de7c.pdf

دانشگاه بیرجند پژوهش های کیفی در علوم رفتاری 2981-0922 4 2 2026 02 20 Exploring the Lived Experience of Parents of Children with Autism Spectrum Disorder واکاوی تجربۀ زیستۀ والدین کودکان دارای اختلال طیف اتیسم 81 100 4155 10.22077/qrbs.2025.10214.1122 FA سروش رنجبر دکتری تخصصی، روان‌شناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران 0000-0002-9577-2569 Journal Article 2025 08 06 Background: Autism spectrum disorder, as one of the most prevalent neurodevelopmental disorders, not only imposes specific challenges, pressures, and difficulties on children but also confronts parents with numerous difficult experiences, consequences, and stressors across various aspects of life. Understanding and exploring parents' lived experience can reveal different dimensions of parents' lives and represent a step toward reducing their difficulties and improving their quality of life.Aim: The purpose of the present study was to identify and analyze the various dimensions of the lived experience of parents of children with autism spectrum disorderMethod: The present study employed a qualitative approach based on interpretive phenomenology. Participants were selected using purposive sampling and were interviewed in accordance with the study's inclusion criteria. Although theoretical saturation was reached after the eleventh interview, data collection continued through the sixteenth interview to ensure adequate validation. The research instrument consisted of in-depth semi-structured interviews. The data obtained from the interviews were analyzed using Colaizzi's seven-step method with the assistance of MAXQDA software.Results: In the domain of identifying challenges, pressures, and difficulties, four main themes (emotional and psychological challenges, communicative and social challenges, economic challenges, and caregiving challenges) and 16 sub-themes were extracted. In the domain of proposing solutions aimed at improving parents' lives, five main themes (social and family support, access to therapeutic and educational services, mental health, development of parent–child communication skills, and policymaking and legal support) and 20 sub-themes were identified.Conclusions: Based on the findings, it can be concluded that parents of children with autism spectrum disorder face emotional, psychological, communicative, social, economic, and caregiving challenges and difficulties. Accordingly, it is recommended that policymakers and relevant authorities design and implement support programs grounded in parents' lived experiences, with the aim of enhancing the quality of life of parents of children with autism spectrum disorder. زمینه: اختلال طیف اتیسم، به‌عنوان یکی از اختلال‌های شایع عصبی- رشدی علاوه بر این‌که چالش‌ها، فشارها و مشکلات خاصی را برای کودکان به همراه دارد، والدین را نیز در جنبه‌های مختلف زندگی با تجربه‌های دشوار، پیامدها و تنیدگی‌های متعددی مواجه می‌سازد. درک و واکاوی تجربۀ زیستۀ والدین می‌تواند، چالش‌های مربوط به ابعاد مختلف زندگی والدین را آشکار نماید و گامی مهم در جهت کاهش مشکلات و بهبود کیفیت زندگی آن‌ها باشد.هدف: هدف از پژوهش حاضر، شناسایی و تحلیل ابعاد مختلف تجربۀ زیستۀ والدین کودکان دارای اختلال طیف اتیسم است.روش: روش پژوهش حاضر، کیفی از نوع پدیدارشناسی تفسیری است. مشارکت‌کنندگان با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند و بر اساس ملاک‌های پژوهش با آن‌ها مصاحبه شد. با وجود اشباع نظری پس از یازدهمین مصاحبه، فرآیند جمع‌آوری داده‌ها تا مصاحبۀ شانزدهم ادامه یافت تا اعتباربخشی مطلوب حاصل شود. ابزار پژوهش عبارت بود از مصاحبۀ عمیق نیمه‌ساختاریافته. داده‌های به‌دست آمده از مصاحبه‌ها با به کارگیری راهبرد هفت مرحله‌ای Collaizi و به کمک نرم‌افزار MAXQDA تحلیل شد.یافته‌ها: در محور شناسایی چالش‌ها، فشارها و مشکلات، چهار مضمونِ اصلی (چالش‌های عاطفی و روانی، چالش‌های ارتباطی و اجتماعی، چالش‌های اقتصادی، چالش‌های مراقبتی) و 16 مضمون فرعی و در محور ارائۀ راهکارها باهدف بهبود زندگی نیز پنج مضمونِ اصلی (حمایت‌های اجتماعی و خانوادگی، دسترسی به خدمات درمانی و آموزشی، سلامت روان، توسعۀ مهارت‌های ارتباطی والدین با کودک، سیاست‌گذاری و حمایت‌های قانونی) و 20 مضمون فرعی استخراج شد.نتیجه‌گیری: با توجه به نتایج به‌دست آمده می‌توان نتیجه گرفت، والدین کودکان دارای اختلال طیف اتیسم با چالش‌ها و مشکلات هیجانی، روانی، ارتباطی، اجتماعی، اقتصادی و مراقبتی مواجه‌ هستند. بنابراین پیشنهاد می‌شود سیاست‌گذاران و مسئولان مرتبط، برنامه‌های حمایتی را براساس تجربه‌های زیستۀ والدین با هدف افزایش کیفیت زندگی والدین کودکان دارای اختلال طیف اتیسم طراحی و اجرا نمایند. https://qrbs.birjand.ac.ir/article_4155_18a9042b3fc5b02fe3d57fea87d6992f.pdf

دانشگاه بیرجند پژوهش های کیفی در علوم رفتاری 2981-0922 4 2 2026 02 20 Explaining Maternal Aggression: Modeling Causes and Strategies Using a Grounded Theory Approach تبیین پرخاشگری مادرانه: الگوسازی علل و راهبردها با رویکرد نظریه داده‌بنیاد 101 116 3844 10.22077/qrbs.2025.10566.1144 FA رضا ریحانی دکتری مشاوره، گروه مشاوره، دانشگاه شهید چمران اهواز 0009-0008-3965-266X مهدی ارخودی قلعه نوئی استادیار، گروه روان‌شناسی و مشاوره، دانشگاه فرهنگیان تهران 0009-0001-0859-3117 علی اکبر سلیمانیان دانشیار، گروه مشاوره، دانشگاه بجنورد منصور سودانی استاد، گروه مشاوره، دانشگاه شهید چمران اهواز Journal Article 2025 08 25 Background: Maternal aggression towards children is a significant psychological issue with negative consequences for the child's emotional and behavioral development. However, the majority of previous research has been predominantly quantitative, paying less attention to the lived experiences and in-depth understanding of mothers regarding this behavior. This limitation has resulted in an insufficient understanding of the actual roots and contexts of this phenomenon. Accordingly, conducting in-depth qualitative research is necessary for a more comprehensive understanding of this issue.Aim: The present study aimed to extract a theoretical model of maternal aggression towards children and identify its related factors, processes, and consequences within the cultural context of Iran.Method: This qualitative study employed the grounded theory approach (Corbin & Strauss, 1998). Participants were mothers residing in Mashhad in 2024 who had lived experience relevant to the research topic. Purposive sampling continued until theoretical saturation was achieved, resulting in a total of 12 semi-structured interviews. Data analysis was conducted through open, axial, and selective coding.Results: The findings revealed that the core category was "Emotional Arousal: Educational-Caregiving Anger," which is shaped by five other main categories. Influential factors included "Internal-External Challenges of Constructive Interaction with the Child," "Mother's Maladaptive Internal Experiences," and "Mother's Support Networks." Strategies of maternal aggression were identified under the category "Maternal Mistreatment of the Child," and its consequences were grouped under the category "Destabilization of Individual and Family Functioning," including maternal guilt, damage to child attachment, and disruption of family atmosphere. These findings indicate a complex interaction of psychological factors, personal experiences, and environmental support in the emergence of maternal aggression.Conclusions: Maternal aggression is a multidimensional phenomenon that requires special attention in educational and psychological programs aimed at improving mother-child relationships. Focusing on influential factors and support networks can play a preventive role in reducing aggression and promoting children's mental health. زمینه: پرخاشگری مادر نسبت به کودک، یکی از مسائل بنیادین در روان‌شناسی است که می‌تواند پیامدهای منفی بر رشد عاطفی و رفتاری کودک داشته باشد. با این حال، بخش عظیمی از پژوهش‌های پیشین در این حوزه عمدتاً رویکرد کمّی داشته‌اند و کمتر به تجربۀ زیستۀ مادران و درک عمیق آن‌ها از این رفتار پرداخته‌اند. این محدودیت موجب شده است شناخت ما از ریشه‌ها و زمینه‌های واقعی این پدیده همچنان ناقص باقی بماند. ازاین‌رو، انجام یک پژوهش کیفی ژرف‌نگر برای دستیابی به فهمی جامع‌تر از این مسئله، ضرورتی انکارناپذیر به نظر می‌رسد.هدف: هدف پژوهش حاضر، استخراجِ مدل نظری پرخاشگریِ مادر نسبت به کودک و شناسایی عوامل، فرآیندها و پیامدهای مرتبط با آن در بستر فرهنگی ایران است.روش: این پژوهش از نوع کیفی و با رویکرد نظریۀ داده‌بنیاد (Corbin & Strauss, 1998) انجام شد. مشارکت‌کنندگان مادرانی بودند که در سال ۱۴۰۳ در شهر مشهد سکونت داشتند و تجربۀ زیستۀ مرتبط با موضوع پژوهش را دارا بودند. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت و در مجموع ۱۲ مصاحبۀ نیمه‌ساختاریافته انجام شد. تحلیل داده‌ها از طریق کدگذاری باز، محوری و انتخابی صورت گرفت.یافته‌ها: نتایج نشان داد که مقولۀ مرکزی «برانگیختگی هیجانی: خشم تربیتی- مراقبتی» است که تحت تأثیر پنج مقوله دیگر شکل می‌گیرد. عوامل مؤثر شامل «چالش‌های درونی- بیرونی تعامل سازنده با کودک»، «تجارب درونی ناسازگار مادر» و «شبکه‌های حمایتی مادر» بود. راهبردهای پرخاشگری مادرانه در قالب «بدرفتاری مادر با کودک» و پیامدهای آن در مقولۀ «متزلزل شدن عملکرد فردی و خانواده» شامل احساس گناه مادر، آسیب به دلبستگی کودک و اختلال در جَو خانواده شناسایی شدند. این یافته‌ها، بیانگر تعامل پیچیدۀ عوامل روان‌شناختی، تجارب شخصی و حمایت‌های محیطی در بروز پرخاشگری مادرانه است.نتیجه‌گیری: پرخاشگری مادرانه پدیده‌ای چندبُعدی است که نیازمند توجه ویژه در برنامه‌های آموزشی و روان‌شناختی ارتقای روابط مادر- کودک می‌باشد. تمرکز بر عوامل مؤثر و شبکه‌های حمایتی می‌تواند نقش پیشگیرانه در کاهش پرخاشگری و ارتقای سلامت روان کودکان داشته باشد. https://qrbs.birjand.ac.ir/article_3844_494c08f7a144d3cc4cfa661ed1244039.pdf

دانشگاه بیرجند پژوهش های کیفی در علوم رفتاری 2981-0922 4 2 2026 02 20 Lived Experience of Negative Emotions Perpetuating Distress Resulting from Romantic Breakup: A Qualitative Study تجربة زیسته از هیجانات منفی تداوم‌بخش پریشانی ناشی از شکست عشقی: یک مطالعۀ کیفی 117 136 4158 10.22077/qrbs.2026.10674.1151 FA مجتبی حافظی دکتری روان‌شناسی، گروه روان‌شناسی، پژوهشکده علوم رفتاری، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم 0000-0002-8980-1714 مسعود جان بزرگی استاد، گروه روان‌شناسی، پژوهشکده علوم رفتاری، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم Journal Article 2025 10 11 Background: Romantic breakup can lead to a wide range of clinical outcomes. Various factors have been identified in different studies as causes of post-separation distress, among which negative emotions are one of the most important variables perpetuating distress following separation.Aim: The aim of this study was to identify the lived experience of negative emotions perpetuating distress resulting from romantic breakup.Method: This study was based on qualitative interviews with individuals who had experienced romantic breakup and employed Bengtsson’s qualitative content analysis method. The study population comprised all individuals with experience of romantic breakup in the city of Qom. Using purposeful sampling with maximum variation and until saturation of the data, fifteen participants (10 women, 5 men) were examined via semi-structured interviews. The data analysis procedure included the four stages of decontextualisation, recontextualisation, categorisation and the compilation. The trustworthiness of the findings from the qualitative interviews was examined using the four criteria of credibility, confirmability, transferability and dependability according to Lincoln, & Guba. To achieve the criterion of dependability, the findings were evaluated by ten experts through calculation of the content validity index (CVI).Results: The research findings indicated that the negative emotions perpetuating romantic breakup distress comprise relational wounds and threat to personal identity. Relational wounds included dependency (feeling of dependence arising from affection, feeling of dependence arising from a physical relationship, longing for the sweetness of the relationship, distress about the temporality of the ended relationship, and feeling of emotional emptiness); anger (feeling of hatred and desire for revenge); humiliation (feeling of degradation, feeling of being betrayed, feeling of being a loser, feeling of rejection and feeling of guilt); and threat to personal identity included identity grief (longing for the lovable self and existential shame) and anxiety about the future (fear of failing again and fear of remaining alone).Conclusions: The results of this study can serve as a basis for developing therapeutic interventions and locally adapted educational packages to reduce clinical symptoms resulting from romantic breakup. زمینه: شکست عشقی می‌تواند طیفی گسترده از پیامدهای بالینی را در پی داشته باشد. پژوهش‌ها نشان داده‌اند که عوامل متعددی در بروز پریشانی پس از جدایی، نقش دارند که در میان آن‌ها، هیجان‌های منفی از مهم‌ترین متغیرهای تداوم‌بخشِ پریشانی پس از جدایی محسوب می‌شوند.هدف: هدف این پژوهش، توصیف تجربۀ زیسته از هیجان‌های منفیِ تداوم‌بخش پریشانی ناشی از شکست عشقی است.روش: پژوهش حاضر، با رویکرد کیفی مبتنی بر روش تحلیل محتوای کیفی (2016) Bengtsson انجام شد. جامعۀ آماری، شامل تمامی افراد دارای تجربۀ شکست عشقی در شهر قم بودند که با روش «نمونه‌گیری هدفمند با حداکثر تنوع» انتخاب شدند. ۱۵ شرکت‌کننده (۱۰ زن، ۵ مرد) مورد مصاحبه نیمه‌ساختاریافته قرار گرفتند. فرآیند تجزیه و تحلیل داده‌ها در چهار مرحله شامل «ازمتن‌گیری»، «به متن‌دهی»، «مقوله‌بندی» و «یکپارچه‌سازی» انجام شد. اعتبار یافته‌ها بر اساس چهار معیار (1985) Lincoln & Guba «اعتمادپذیری»، «تأییدپذیری»، «انتقال‌پذیری» و «اتکاپذیری» بررسی شد. همچنین برای دستیابی به معیار «اتکاپذیری»، یافته‌ها توسط ۱۰ متخصص از طریق محاسبۀ «شاخص روایی محتوایی» (CVI) ارزیابی شدند.یافته‌ها: نتایج نشان داد، هیجان‌های منفیِ تداوم‌بخش شکست عشقی در دو دستۀ اصلیِ جراحت‌های رابطه‌ای و تهدید هویت فردی جای می‌گیرند. درون‌مایۀ جراحت‌های رابطه‌ای، شامل مقولۀ احساس وابستگی (وابستگی ناشی از علاقه، احساس وابستگی ناشی از رابطة جسمانی، حسرت شیرینی رابطه، رنج از موقتی بودن رابطۀ تمام‌شده و احساس خلأ محبت)، مقولۀ خشم (احساس تنفر و میل به انتقام‌جویی) و مقولۀ حقارت (احساس تحقیر، احساس خیانت دیدن، احساس بازنده بودن، احساس طردشدگی و احساس گناه) است؛ و درون‌مایۀ تهدید هویت فردی، شامل مقولۀ اندوهِ هویتی (حسرت خودِ دوست داشتنی و احساس شرم وجودی) و مقولۀ اضطراب آینده (ترس از شکست دوباره و ترس از تنها ماندن) می‌باشد.نتیجه‌گیری: یافته‌های این پژوهش، می‌تواند مبنایی برای طراحی مداخلات درمانی و بسته‌های آموزشی بومی در جهت کاهش نشانگان بالینی ناشی از شکست عشقی فراهم آورد. https://qrbs.birjand.ac.ir/article_4158_3e3aa687770f55c704ca997c3be81634.pdf

دانشگاه بیرجند پژوهش های کیفی در علوم رفتاری 2981-0922 4 2 2026 02 20 Factors Affecting the Teaching of Positive Emotions to Students with Hearing Impairments: A Phenomenological Study عوامل مؤثر بر آموزش هیجان‌های مثبت به دانش‌آموزان با آسیب شنوایی: مطالعه‌ای پدیدارشناختی 137 150 4174 10.22077/qrbs.2026.10121.1118 FA مرضیه رحمانی دانشجوی دکتری روان‌شناسی و آموزش کودکان استثنایی، گروه روان‌شناسی و آموزش افراد با نیاز خاص، دانشگاه اصفهان 0009-0003-0813-6121 محمد عاشوری دانشیار، گروه روان‌شناسی و آموزش افراد با نیاز خاص، دانشگاه اصفهان 0000-0002-1685-2932 Journal Article 2025 10 08 Background: Students with hearing impairments face multiple challenges in learning, comprehending, and expressing emotions. Despite the crucial role of teaching positive emotions in enhancing social development, emotional regulation, and mental health, a review of the literature indicates that few studies have investigated the factors influencing the teaching of positive emotions in this population.Aim: This study aimed to identify factors influencing the teaching of positive emotions to students with hearing impairments in Shahr-e Kord.Method: This qualitative study employed a descriptive phenomenological approach in 2024. Participants included 11 teachers from special schools in Shahr-e Kord, selected through purposive sampling until theoretical saturation was reached. Data were collected using semi-structured interviews and analyzed through thematic analysis based on Braun and Clarke’s (2006) framework.Results: The findings indicated that the teaching of positive emotions to students with hearing impairments is shaped by both hindering and facilitating factors. Four main themes and 13 sub-themes were identified. Barriers included a lack of specialized training for teachers, communication limitations arising from hearing impairments, and work-related pressures. In contrast, the use of sign language and art, participatory teaching methods, and the creation of a safe educational environment were identified as facilitating factors. Additionally, strategies such as conducting specialized training courses, producing multimedia content, integrating emotional education into the curriculum, and fostering close family-school collaboration can enhance the effectiveness of teaching positive emotions.Conclusions: The results suggest that teaching positive emotions plays a critical role in the holistic development of students with hearing impairments. Considering the identified challenges, designing specialized, participatory, and communication-adapted educational programs can improve the effectiveness of instruction. Furthermore, the integration of multimedia approaches, incorporation of emotional education into the curriculum, and structured collaboration with families can facilitate more effective implementation. These findings may provide practical guidance for educational planning, designing targeted interventions, and enhancing the quality of education in special schools and centers. زمینه: دانش‌آموزانِ دارای آسیب شنوایی در زمینۀ یادگیری، درک و ابراز هیجان‌ها با چالش‌های متعددی مواجه هستند. با وجود نقش اساسی آموزش هیجان‌های مثبت در ارتقای رشد اجتماعی، بهبود سازگاری هیجانی و تقویت سلامت روان این دانش‌آموزان، بررسی ادبیات پژوهشی نشان می‌دهد که پژوهش‌های اندکی به شناسایی عوامل مؤثر بر آموزش هیجان‌های مثبت در این گروه اختصاص یافته است.هدف: پژوهش حاضر با هدف شناسایی عوامل مؤثر بر آموزش هیجان‌های مثبت به دانش‌آموزان با آسیب شنوایی در شهرکرد انجام شد.روش: این پژوهش با رویکرد کیفی و با بهره‌گیری از روش پدیدارشناسی تفسیری در سال ۱۴۰۳ اجرا شد. شرکت‌کنندگان، ۱۱ نفر از معلمان مدارس استثنایی شهرکرد بودند که با روش نمونه‌گیری هدفمند و تا دستیابی به اشباع نظری انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها، مصاحبه نیمه‌ساختاریافته بود و داده‌ها با استفاده از تحلیل مضمون بر اساس الگوی (2006) Braun & Clarke مورد تحلیل قرار گرفتند.یافته‌ها: نتایج نشان داد که آموزش هیجان‌های مثبت در دانش‌آموزان دارای آسیب شنوایی، تحت تأثیر مجموعه‌ای از عوامل بازدارنده و تسهیل‌گر قرار دارد. در این پژوهش چهار مضمون اصلی و ۱۳ مضمون فرعی شناسایی شد. موانع آموزش هیجان‌های مثبت شامل، فقدان آموزش تخصصی برای معلمان، محدودیت‌های ارتباطی ناشی از آسیب شنوایی و فشارِ کاری بود. در مقابل، استفاده از زبان اشاره و هنر، به‌کارگیری روش‌های مشارکتی و ایجاد محیط آموزشی امن به‌عنوان عوامل تسهیل‌گر شناسایی شد. همچنین، راهکارهایی همچون برگزاری دوره‌های تخصصی، تولید محتوای چندرسانه‌ای، تلفیق آموزش هیجانی در برنامۀ درسی و همکاری نزدیک با خانواده‌ها می‌تواند اثربخشی آموزش هیجان‌های مثبت را افزایش دهد.نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان می‌دهد، آموزش هیجان‌های مثبت می‌تواند نقش مؤثری در رشد همه‌جانبۀ دانش‌آموزان با آسیب شنوایی داشته باشد. با توجه به چالش‌های شناسایی‌شده، طراحی برنامه‌های آموزشی تخصصی، مشارکتی و متناسب با نیازهای ارتباطی دانش‌آموزان دارای آسیب شنوایی می‌تواند اثربخشی این آموزش‌ها را افزایش دهد. علاوه بر این، بهره‌گیری از روش‌های چندرسانه‌ای، تلفیق آموزش هیجانی در برنامۀ درسی و همکاری نزدیک با خانواده‌ها می‌تواند به اجرای مؤثرتر این برنامه‌ها کمک کند. این نتایج می‌تواند راهنمایی کاربردی برای برنامه‌ریزی‌های آموزشی، تدوین مداخلات هدفمند و ارتقای کیفیت آموزش در مدارس و مراکز استثنایی باشد. https://qrbs.birjand.ac.ir/article_4174_f69041d874533096748e2d77480c1fea.pdf

دانشگاه بیرجند پژوهش های کیفی در علوم رفتاری 2981-0922 4 2 2026 02 20 Analysis of Intellectual Dialogue (A Qualitative Study) تحلیل دیالوگ روشنفکری (یک مطالعۀ کیفی) 151 166 3988 10.22077/qrbs.2026.9097.1092 FA محمدرضا حسینی دانشیار، گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آیت‌الله العظمی بروجردی (ره)، بروجرد محمدامین چهاردولی دانشجوی دکتری جامعه شناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه کاشان، کاشان 0009-0001-8809-8959 Journal Article 2025 03 23 Background: Despite its dazzling technological advances, the contemporary world grapples with a human crisis born from the dominance of instrumental rationality and the coldness of interpersonal relations. In this context, dialogue—as authentic conversation—emerges as a fundamental solution for fostering mutual understanding, collective consciousness, and public reason. On this path, intellectuals, as bearers of critique and awareness, play a key role in promoting a culture of dialogue and revitalizing the public sphere.Aim: The aim of this research is to transform the abstract concept of "dialogue quality" into objective, quantifiable, and analyzable indicators in order to measure and evaluate the health and authenticity of dialogue within an influential social group (the intellectuals).Method: Accordingly, the statistical population, based on the components of the theoretical framework, consisted of all dialogues published in every issue of Ayin Monthly from 2004 to 2011 (issues 1 to 35) and every issue of Iran-e Farda Monthly from 2014 to 2020 (issues 1 to 59). Purposive sampling continued until theoretical saturation was achieved; meaning that the examination of subsequent samples yielded no new components or concepts in the data, and the data became repetitive. This stage was accomplished upon the analysis of 14 samples. Content analysis was selected as the research method, with the paragraph serving as the unit of analysis.Results: According to the research findings, it can be stated that within the examined texts, dialogical indicators were more prevalent than anti-dialogical indicators. Among the dialogical indicators, the principle of "honesty and frankness" was employed more than other dialogical concepts. Conversely, among the anti-dialogical indicators, the principle of "ignorance and certitude" (jahl wa īqān) was observed more than other principles.Conclusions: The analysis revealed that intellectual dialogues have progressed in form (frankness and focus on debate), but remain weak in substance (listening and avoidance of dogmatism). This gap between appearance and depth signifies an unfinished transition from debate to genuine dialogue. زمینه: جهان معاصر، علی‌رغم پیشرفت‌های فناورانۀ خیره‌کننده، در بُعد انسانی با بحرانی ناشی از حاکمیت عقلانیت ابزاری و سردی روابط دست به گریبان است. در این شرایط، دیالوگ به مثابۀ گفت‌وگوی اصیل، به‌‌عنوان راه‌حلی بنیادین برای ایجاد مفاهمه، هشیاری جمعی و خرد جمعی مطرح می‌شود. در این مسیر، روشنفکران به‌عنوان حاملان نقد و آگاهی، نقشی کلیدی در ترویج فرهنگ دیالوگ و احیای سپهر عمومی دارند.هدف: هدف این پژوهش، تبدیل مفهومِ انتزاعیِ "کیفیت گفت‌وگو"، به شاخص‌های عینی، قابل شمارش و تحلیل است تا سلامت و اصالت دیالوگ را در یک قشر تأثیرگذار (روشنفکران) اندازه‌گیری و ارزیابی کند.روش: به منظور دستیابی به هدف پژوهش، جامعۀ آماری با تکیه بر مؤلفه‌های چارچوب نظری، گفت‌وگوهای تمامی شماره‌های ماهنامۀ آیین از 1383 تا 1390 (از شمارۀ 1 تا 35) و همچنین تمامی شماره‌های ماهنامۀ ایران فردا از 1393 تا 1399 (از شمارۀ 1 تا 59) در نظر گرفته شد. نمونه‌گیری هدفمند تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت؛ به این معنا که با بررسی نمونه‌های بعدی، مؤلفه‌ها یا مفاهیم جدیدی در داده‌ها مشاهده نشد، این مرحله با تحلیل 14 نمونه محقق گردید. روش تحلیل محتوا به عنوان روش تحقیق انتخاب شد و واحد ثبت در این پژوهش، پاراگراف بوده است.یافته‌ها: با توجه به نتایج پژوهش می‌توان گفت در متون مورد بررسی، شاخص‌های گفت‌وگویی بیش از شاخص‌های ضدگفت‌وگویی بود. در بین شاخص‌های گفت‌وگویی، در مجموع اصلِ "صداقت و صراحت" بیش از سایر مفاهیم گفت‌وگویی به کار گرفته شده است؛ و در مقابل، میان شاخص‌های ضدگفت‌وگویی، در مجموع اصلِ "ناآگاهی و ایقان" بیشتر از دیگر اصول مشاهده شده است.نتیجه‌گیری: تحلیل یافته‌ها نشان داد، گفت‌وگوهای روشنفکری در قالب (صراحت و تمرکز بر بحث) پیشرفت داشته، اما در محتوا (گوش دادن و پرهیز از جزم‌اندیشی) ضعیف هستند. این شکاف بین صورت و عمق، نشان‌دهندۀ یک گذار ناتمام از مناظره به دیالوگ واقعی است. https://qrbs.birjand.ac.ir/article_3988_bbbe7ef28a0018c4484eaa8b2d0a0328.pdf

دانشگاه بیرجند پژوهش های کیفی در علوم رفتاری 2981-0922 4 2 2026 02 20 Development and Validation of a Training Package for the Regulation of Hot Executive Functions in Underachieving Gifted Students تدوین و اعتباریابی بستۀ آموزشی تنظیم کارکردهای اجرایی گرم دانش‌آموزان تیزهوش کم‌پیشرفت 167 188 4219 10.22077/qrbs.2026.10117.1117 FA فاطمه زارع زردینی دانشجوی دکتری روان‌شناسی تربیتی، گروه روان‌شناسی، مشاوره و تربیتی، دانشگاه فردوسی مشهد 0000-0002-4645-3465 حسین کارشکی دانشیار، گروه روان‌شناسی، مشاوره و تربیتی، دانشگاه فردوسی مشهد 0000-0003-1990-2365 سکینه سلطانی کوهبنانی دانشیار، گروه روان‌شناسی، مشاوره و تربیتی، دانشگاه فردوسی مشهد 0000-0003-1469-0244 مریم بردبار استادیار، گروه روان‌شناسی، مشاوره و تربیتی، دانشگاه فردوسی مشهد 0000-0002-5146-2227 Journal Article 2025 09 20 Background: Hot executive functions, as one of the most important cognitive–emotional components, play a decisive role in the academic performance of gifted students. These functions influence how students cope with failure, regulate emotions in academic situations, and maintain motivation to accomplish long-term tasks. Nevertheless, underachieving gifted students appear to lack sufficient skills and competencies in this domain, and existing research has paid limited attention to this issue. Therefore, designing and implementing specialized training packages aimed at regulating hot executive functions for this group of students seems essential.Aim: The present study aimed to develop and establish the content validity of a training package for the regulation of hot executive functions in underachieving gifted students.Method: This study employed a qualitative approach using directed content analysis. The research was conducted in two phases. In the first phase, a training package targeting the regulation of hot executive functions in underachieving gifted students was designed. In the second phase, the content validity of the training package was evaluated by 11 experts in the fields of psychology and educational sciences using a content validity assessment form. To determine content validity, the Content Validity Ratio (CVR; Lawshe’s index) and the Content Validity Index (CVI; Waltz & Bausell’s index) were utilized.Results: The training package was developed in eight sessions, each lasting 90 minutes. Based on expert judgments, the Content Validity Ratio values for all sessions were not lower than 0.82, and the Content Validity Index values for all sessions exceeded 0.90, indicating an acceptable and desirable level of validity. The results showed that experts considered the inclusion of all sessions and the content of each session to be necessary and relevant. Accordingly, the content validity of the training package was confirmed by the panel of experts.Conclusions: Given the critical importance of hot executive functions in enhancing academic achievement and successful learning among underachieving gifted students, the design and implementation of a specialized training package for regulating hot executive functions can be considered a potentially effective intervention for facilitating the learning process and improving the academic performance of this group of students. زمینه: کارکردهای اجرایی گرم به‌عنوان یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های شناختی و هیجانی، نقش تعیین‌کننده‌ای در عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان تیزهوش ایفا می‌کنند. این کارکردها بر نحوۀ مواجهۀ آن‌ها با ناکامی‌ها، تنظیم هیجانات در موقعیت‌های تحصیلی و حفظ انگیزه برای انجام تکالیف بلندمدت تأثیرگذارند. با این وجود، به‌نظر می‌رسد که دانش‌آموزان تیزهوش کم‌پیشرفت از مهارت‌ها و توانمندی‌های لازم در این زمینه برخوردار نیستند و مطالعات پژوهشی نیز توجه کافی به این مسئله نشان نداده‌اند. بنابراین، طراحی و ارائۀ بسته‌های آموزشی ویژه برای تنظیم کارکردهای اجرایی گرم در این گروه از دانش‌آموزان ضروری به نظر می‌رسد.هدف: هدف پژوهش حاضر، تدوین و روایی‌سنجی بستۀ آموزشی تنظیم کارکردهای اجرایی گرم در دانش‌آموزان تیزهوش کم‌پیشرفت بود.روش: روش این پژوهش، از نوع کیفی و به روش تحلیل محتوای هدایت شده بود. پژوهش در دو مرحله انجام شد؛ در مرحلۀ اول، بسته‌ای آموزشی با هدف تنظیم کارکردهای اجرایی گرم در دانش‌آموزان تیزهوش کم‌پیشرفت طراحی گردید و در مرحلۀ دوم، روایی بستۀ آموزشی از طریق فرم ارزیابی روایی محتوایی توسط ۱۱ متخصص حوزه‌های روان‌شناسی و علوم تربیتی مورد ارزیابی قرار گرفت. به‌منظور سنجش روایی آن، از نسبت روایی محتوایی (شاخص لاوشه؛ CVR) و شاخص روایی محتوایی (CVI) استفاده شد.یافته‌ها: بستۀ آموزشی در 8 جلسه تدوین گردید، که مدت زمان هر جلسه 90 دقیقه در نظر گرفته شد. براساس نظر متخصصان، مقادیر نسبت روایی محتوایی برای هیچکدام از جلسات کمتر از 82/0 نبوده و مقادیر شاخص روایی محتوایی برای تمام جلسات بزرگ‌تر از 90/0 و در وضعیت مطلوبی بود. نتایج حاکی از آن است که متخصصان، وجود همۀ جلسات و محتوای تمامی جلسات را ضروری و مرتبط دانستند؛ لذا روایی محتوایی بستۀ آموزشی از نظر متخصصان تأیید گردید.نتیجه‌گیری: با توجه به اهمیت حیاتی کارکردهای اجرایی گرم در بهبود پیشرفت تحصیلی و یادگیری موفق دانش‌آموزان تیزهوش کم‌پیشرفت، طراحی و اجرای بستۀ آموزشیِ ویژۀ تنظیم کارکردهای اجرایی گرم می‌تواند، به‌عنوان یک مداخلۀ بالقوه در پیشبرد فرآیند یادگیری و ارتقای عملکرد تحصیلی این گروه از دانش‌آموزان مورد توجه قرار گیرد. https://qrbs.birjand.ac.ir/article_4219_d4b40e6113d6268363e7a93d4cbe6875.pdf

دانشگاه بیرجند پژوهش های کیفی در علوم رفتاری 2981-0922 4 2 2026 02 20 Behavioral Supply Chain Management: Conceptualizing Human Experiments in Logistics Research مدیریت زنجیرۀ تأمین رفتاری: مفهوم‌سازی آزمایش‌های انسانی در پژوهش‌های لجستیک 189 216 3812 10.22077/qrbs.2025.10230.1126 FA محمدمیلاد احمدی استادیار، گروه مدیریت، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 0000-0002-5726-2891 الهام مقدم‌نیا استادیار، گروه مدیریت، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 0000-0001-5976-9189 Journal Article 2025 09 09 Background: Decision-making in logistics and supply chain management is often influenced by cognitive biases and behavioral factors; however, much of the existing research in this field remains focused on rational models and quantitative optimization. As a result, the role of mental processes, human interactions, and participant perceptions within the supply chain has received limited attention.Aim: The purpose of this study was to examine the role and function of behavioral experiments in logistics and supply chain research and to explain their capacity to generate valid empirical evidence for analyzing human decision-making. The emphasis was on demonstrating how laboratory scenario-based experiments and field experiments can contribute to refining and validating managerial theories and models.Method: This study was conducted through a systematic literature review. Sources were searched in Scopus, Web of Science, Google Scholar, and domestic databases including SID, Magiran, and ISC using keywords such as "behavioral supply chain", "behavioral logistics", "behavioral experiment", and their Persian equivalents. By the end of the search period (August 2025 / Mordad 1404), a total of 73 studies had been identified, and after applying inclusion and exclusion criteria, 50 studies were selected for final analysis. Data were analyzed using a combined conceptual coding approach (open– axial– selective), through which eight key thematic components were extracted.Results: The results indicate that deviations from rational decision-making, interpersonal effects, and subjective interpretation play significant roles in supply chain performance; a notable example is the bullwhip effect. Behavioral experiments particularly scenario-based experiments and decision-making simulations enable the controlled observation of such phenomena and the empirical testing of behavioral assumptions.Conclusions: Incorporating behavioral experiments as part of a mixed-method research approach can strengthen the theoretical validity of decision-making models and enhance the design of managerial policies in supply chain contexts. These methods reduce the cost and risk associated with field studies while enabling more precise analysis of cognitive processes and human interactions. زمینه: تصمیم‌گیری در مدیریت لجستیک و زنجیرۀ تأمین، اغلب تحت تأثیر سوگیری‌های شناختی و عوامل رفتاری قرار می‌گیرد؛ با این حال، بخش عمده‌ای از مطالعات این حوزه همچنان بر مدل‌های عقلایی و بهینه‌سازی کمی متمرکزند. این موضوع موجب شده است که نقش فرآیندهای ذهنی، تعاملات انسانی و ادراک شرکت‌کنندگان در زنجیرۀ تأمین کمتر مورد توجه قرار گیرد.هدف: هدف مطالعۀ حاضر، بررسی نقش و کارکرد آزمایش‌های رفتاری در پژوهش‌های حوزۀ لجستیک و زنجیرۀ تأمین و تبیین ظرفیت آن‌ها در تولید شواهد تجربی معتبر برای تحلیل تصمیم‌گیری انسانی بود. تمرکز این پژوهش، بر نشان‌دادن این نکته بود که چگونه آزمایش‌های سناریومحور آزمایشگاهی و آزمایش‌های میدانی می‌توانند به اصلاح و اعتبارسنجی نظریه‌ها و مدل‌های مدیریتی کمک کنند.روش: این پژوهش، بر مبنای مرور نظام‌مند ادبیات انجام شد. جست‌وجوی منابع در پایگاه‌های Scopus، Web of Science،Google Scholar و نیز پایگاه‌های داخلی SID، Magiran وISC و با استفاده از کلیدواژه‌هایی مانند "behavioral supply chain"، "behavioral logistics"، "behavioral experiment" و معادل‌های فارسی انجام شد. تا انتهای بازۀ زمانی جست‌وجو (یعنی مرداد 1404 – August 2025)، در مجموع ۷۳ منبع شناسایی و پس از اعمال معیارهای ورود و خروج، ۵۰ پژوهش برای تحلیل نهایی انتخاب شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از کدگذاری مفهومی ترکیبی (باز-محوری-انتخابی) انجام و مضامین در قالب هشت مؤلفۀ کلیدی استخراج شد.یافته‌ها: نتایج نشان داد که انحراف از تصمیم‌گیری منطقی، اثرات متقابل انسانی و برداشت‌های ذهنی، نقش مهمی در عملکرد زنجیرۀ تأمین دارند؛ نمونۀ بارز آن اثر شلاق چرمی است. آزمایش‌های رفتاری -به‌ویژه آزمایش‌های سناریومحور و شبیه‌سازی‌های تصمیم‌گیری- امکان مشاهدۀ کنترل‌ شدۀ این پدیده‌ها و آزمون فرض‌های رفتاری را فراهم می‌کنند.نتیجه‌گیری: به‌کارگیری آزمایش‌های رفتاری، به‌عنوان بخشی از یک رویکرد پژوهشی ترکیبی، می‌تواند به تقویت اعتبار نظری مدل‌های تصمیم‌گیری و بهبود طراحی سیاست‌های مدیریتی در زنجیرۀ تأمین کمک کند. این روش‌ها، ضمن کاهش هزینه و ریسک مطالعات میدانی، امکان تحلیل دقیق‌تر فرآیندهای شناختی و تعاملات انسانی را فراهم می‌سازند. https://qrbs.birjand.ac.ir/article_3812_40dba662fae60cd3bcceaa76a82d2873.pdf

دانشگاه بیرجند پژوهش های کیفی در علوم رفتاری 2981-0922 4 2 2026 02 20 Artistic Creation and Psychic Transformation: An Analysis of Psychoanalysis Evolution in Viewing Art خلق اثر هنری و تحول روانی: تحلیلی بر تحول نگاه روانکاوی به هنر 217 240 4000 10.22077/qrbs.2026.9991.1116 FA مهرناز مصباح دکترای روان‌شناسی، گروه روان‌شناسی، دانشگاه الزهرا، تهران 0000-0002-4749-7558 زهره خسروی استاد، گروه روان‌شناسی، دانشگاه الزهرا، تهران 0000-0003-4881-3724 آزاده طاولی دانشیار، گروه روان‌شناسی، دانشگاه الزهرا، تهران 0000-0002-3636-7096 شقایق زهرایی استادیار، گروه روان‌شناسی، دانشگاه الزهرا، تهران 0000-0002-3911-0616 Journal Article 2025 07 30 Background: The relationship between psychoanalysis and art has a long and intricate history, originating with Freud’s writings on artists and evolving through a complex trajectory. Despite this, psychoanalytic theories of art remain fragmented, calling for a more systematic historical and conceptual synthesis.Aim: This study aims to review and critically analyze the developmental trajectory of psychoanalytic perspectives on art and the creative process.Method: A narrative review was conducted, integrating data from 97 articles and books retrieved from major databases (Web Pep, Web of Science, Scopus, ScienceDirect, ProQuest, Google Scholar, Google Books, ResearchGate, PubMed, JSTOR, Noormags, and SID), covering 1900 to July 2025. The initial search identified 2,405 records. After screening, 594 articles were selected for title/abstract review, and 380 full texts were examined in detail. Applying inclusion/exclusion criteria, 69 articles and 28 books were ultimately included.Results: The findings of this review can be organized into three major categories: 1- A three-branch, criterion-based classification of the evolution of psychoanalytic thought on art. 2- A four-stage model explaining the creative process from a postmodern psychoanalytic perspective, illustrating how the elements of artistic creation correspond to mechanisms of psychic transformation in analysis. 3- A comparative map outlining the structural and functional components of artistic creation in parallel with analogous processes in psychoanalysis, highlighting their potential impact on the analytic process.Conclusions: The study proposes an intersubjective, field (post-Bionian) model of the creative process: evocative objects activate the raw unconscious material within the “field” of the artist’s psychic interactions. This stirred unconscious, driven by the wish to re-experience a transformative object and engaged with consciousness, material, and inner/outer factors, gives rise to the “artistic third,” a concept inspired by the “analytic third,” which is both co-created and autonomous. The artistic third enables the capacity to “bear witness,” facilitating meaning-making and the integration of ruptures in the psyche’s narrative through metaphor and symbolization. Thus, art is not the product of a singular self but the emergent outcome of a dynamic creative field. زمینه: رابطۀ میان روان‌کاوی و هنر، تاریخی طولانی و پیچیده دارد که از نخستین سال‌های شکل‌گیری روان‌کاوی و نوشته‌های Sigmund Freud دربارۀ هنرمندان آغاز شده و تا امروز ادامه یافته است. با وجود این پیشینه، نظریه‌های روان‌کاوانه دربارۀ هنر همچنان پراکنده‌اند و نیازمند بررسی نظام‌مند از منظر تاریخی و محتوایی هستند.هدف: پژوهش حاضر، با هدف مرور و تحلیل انتقادی سیر تحولی دیدگاه‌های روان‌کاوانه دربارۀ هنر و فرآیند خلاقه انجام شده است.روش: این پژوهش با روش مرور روایتی و با تلفیق داده‌های حاصل از 69 مقاله و 28 کتاب انجام شد. جست‌وجو در پایگاه‌های اطلاعاتی شاملPep-Web, Web Of Science, Scopus, Sciencedirect, Proquest, Google Scholar, Google Books, Researchgate, Pubmed, Jstor, Sid, Magiran, Ganj, Noormags & Civilica از سال ۱۹۰۰ تا ژوئیه ۲۰۲۵ انجام گرفت. در مرحلۀ نخست، ۲۴۰۵ مقاله شناسایی شد. در مرحلۀ دوم غربالگری، ۵۹۴ مقاله برای بررسی عنوان و چکیده انتخاب شدند و در ادامه، ۳۸۰ مقاله برای بررسی متن کامل ارزیابی شدند. در نهایت، با اعمال معیارهای ورود و خروج، ۶۹ مقاله و ۲۸ کتاب انتخاب و داده‌های مرتبط استخراج، دسته‌بندی و تلفیق شدند.یافته‌ها: یافته‌ها در سه محور اصلی سازمان یافته‌اند؛ نخست، ارائۀ یک رده‌بندی سه‌شاخه و معیارمند از سیر تحول دیدگاه‌های روان‌کاوی دربارۀ هنر؛ دوم، ارائۀ مدلی چهارمرحله‌ای برای تبیین فرآیند خلاقه از منظر روان‌کاوی پست‌مدرن که در آن، چگونگی ترجمۀ مؤلفه‌های فرآیند خلق اثر هنری به سازوکارهای تغییر در فرآیند روان‌کاوی تبیین می‌شود؛ و سوم، ترسیم نقشه‌ای تطبیقی از مؤلفه‌های ساختاری و کارکردی فرآیند خلق اثر هنری و مؤلفه‌های متناظر آن در فرآیند روان‌کاوی.نتیجه‌گیری: این پژوهش، مدلی بیناذهنیتی- میدانی با رویکردی پسا‌بیونی پیشنهاد می‌کند. براساس این مدل، ابژه‌های برانگیزاننده، مواد خام ناهشیار را در «میدانِ» تعامل میان بخش‌های مختلف روان هنرمند فعال می‌کنند. این ناهشیارِ برانگیخته، در تعامل با فرآیندهای هشیار، مادۀ هنری و عوامل درونی و بیرونی، به پیدایش «سومِ هنری» می‌انجامد؛ مفهومی الهام‌گرفته از «سوم تحلیلی» که در عین هم‌آفریده‌ شدن، واجد نوعی استقلال است. «سومِ هنری»، ظرفیتِ «شاهد بودن» را فراهم می‌آورد و زمینه را برای شکل‌گیری استعاره و نماد، تولید معنا و یکپارچه‌سازی گسست‌های روایت روان مهیا می‌سازد. بدین‌ترتیب، هنر نه محصولِ خویشتنی منفرد، بلکه برآمده از «میدان خلاق» پویا است. https://qrbs.birjand.ac.ir/article_4000_1bd69c7df3112fb9a584fbd9edfc6c90.pdf