دانشگاه بیرجند پژوهش های کیفی در علوم رفتاری 2981-0922 3 2 2025 03 21 Identification of Digital Leadership Competencies in the Digital Age شناسایی شایستگی‌های رهبری دیجیتالی در عصر دیجیتال 1 18 3276 10.22077/qrbs.2025.8330.1065 FA کبری خباره استادیار،گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران 0009-0003-1199-8945 Journal Article 2024 10 29 Background: Leaders in the digital age should adjust themselves to new technologies and ways of communication to lead organizations effectively in this era. This needs leaders to develop new skills and abilities. Aim: This study was carried out with the aim of identifying the competencies required for digital leadership in the context of the digital era. Method: The present study is applied in terms of its purpose and follows a qualitative approach based on a narrative review method. It was conducted in four stages: implementing search strategies, collecting scientific documents, selecting and screening the documents, and finally analyzing them. Based on this process, 20 documents were chosen and analyzed. For data analysis, the open coding method (111 codes), axial coding (6 codes), and finally the selective coding-which represents the competencies of digital leadership-were utilized. Results: The results of the research showed that digital leadership competencies are reflected in six dimensions, which include: 1. Individual competencies, such as resilience and flexibility, curiosity, being proactive, self-awareness, agility, lifelong learning, initiative, autonomy, and future-oriented thinking.2. Social/ interpersonal competencies in digital leadership, including building trust, reinforcing trust, digital communication, participation and equal behavior towards all, cultural competence and cultural awareness, ensuring privacy protection, and fostering a digital culture. Conclusions: In the digital era, leadership and leadership competencies represent fundamental elements of organizational success. Leadership, as a complex organizational process, has increasingly been influenced by the advent of digital technologies in recent years. Consequently, the role of leaders has evolved in response to these technological advancements, and the development of digital leadership competencies has emerged as a strategic challenge for organizations. Therefore, it is recommended that organizations prioritize the enhancement of digital leadership skills and competencies to foster sustainable growth and long-term success. زمینه: رهبران در عصر دیجیتالی باید خود را با فناوری‌ها و راه‌های ارتباطی جدید تطبیق دهند تا به‌طور مؤثر سازمان‌ها را در عصر دیجیتالی رهبری کنند و این امر مستلزم توسعه مهارت‌ها و شایستگی‌های جدید رهبران می‌باشد. هدف: پژوهش حاضر با هدف شناسایی شایستگی‌های رهبری دیجیتالی در عصر دیجیتالی انجام شده است. روش: پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی، با رویکرد کیفی از نوع مرور روایتی در چهار مرحله شامل: اجرای راهبردهای جستجو، جمع‌آوری اسناد علمی، گزینش و انتخاب و در نهایت تحلیل اسناد علمی، بهره گرفته و بر این اساس 20 سند انتخاب و تحلیل شد. به منظور تحلیل داده‌ها، از روش کدگذاری باز (111کد)، کدهای محوری (6 کد) و در نهایت کد انتخابی که همان شایستگی‌های رهبری دیجیتالی است، استفاده شد. یافته‌ها: نتایج پژوهش، شایستگی‌های رهبری دیجیتالی را در 6 بُعد نشان داد که شامل: 1. شایستگی‌های فردی مانند تاب آوری و انعطاف‌پذیری، کنجکاوی، فعال بودن، خودآگاهی، چابکی، یادگیری ‌مادام‌العمر، ابتکار عمل، خودمختاری، آینده‌نگری، 2. شایستگی‌های اجتماعی/بین فردی رهبری دیجیتالی، القای اعتماد، تقویت اعتماد، ارتباطات دیجیتالی، مشارکت و رفتار مساوی با همه، شایستگی فرهنگی و آگاهی فرهنگی، تضمین حفظ حریم خصوصی، پرورش فرهنگ دیجیتال می‌باشد. 3. شایستگی‌های سازمانی رهبری دیجیتالی مانند: پذیرش تغییر، کارآفرینی، تقسیم مسئولیت، داشتن چشم‌انداز دیجیتالی، ادغام فناوری در بافت اجتماعی سازمان، امنیت و انطباق با مقررات، سازماندهی و بسیج منابع برای دستیابی به نتایج اولویت‌بندی شده در زمینۀ دیجیتال، دانش طراحی سازمانی، فرآیندهای اداری و گردش کار، 4. شایستگی‌های مدیریتی شامل: مدیریت پروژه، مدیریت داده‌ها و تصمیم‌گیری مبتنی بر داده، مدیریت تغییر، مدیریت نوآوری، مدیریت ریسک، رهبری و حکمرانی چابک، به اشتراک‌گذاری دانش، مدیریت زمان، مدیریت و تبدیل سازمان در یک بخش عمومی با قابلیت دیجیتالی می‌باشد. 5. شایستگی‌های فناورانه شامل: استفاده از رسانه‌های اجتماعی، رایانش ابری و استفاده از داده‌های بزرگ، مهارت‌های فناورانه، کنترل ابزارها و فناوری‌های دیجیتالی، سواد دیجیتالی، و در نهایت 6. شایستگی‌های شناختی رهبری دیجیتالی شامل: تفکر انتقادی، تفکر سیستمی، توانایی حل مسئله، تفکر عملی، تفکر تحلیلی، هوش دیجیتالی/فناوری، تجزیه و تحلیل داده‌ها، مهارت‌های تحلیلی و هوش رقابتی دیجیتال می‌باشد. نتیجه‌گیری: در عصر دیجیتال، رهبری و شایستگی‌های رهبری از عناصر کلیدی موفقیت سازمان‌ها و به عنوان یک فرآیند پیچیده سازمانی است که در سال‌های اخیر تحت تأثیر فناوری‌های دیجیتالی قرار گرفته است. لذا نقش رهبران به اقتضای تحولات فناوری‌های دیجیتالی تغییر کرده است و توسعه شایستگی‌های رهبران دیجیتال برای سازمان‌ها به عنوان یک چالش راهبردی تبدیل شده است در نتیجه توصیه می‌شود که سازمان‌ها، توسعه مهارت‌ها و شایستگی‌های رهبری دیجیتالی را برای ایجاد رشد و موفقیت پایدار در اولویت خود قرار دهند.

https://qrbs.birjand.ac.ir/article_3276_6ea6267916b20cde407936ba1e264fa9.pdf

دانشگاه بیرجند پژوهش های کیفی در علوم رفتاری 2981-0922 3 2 2025 02 19 Identifying and Prioritizing Factors Affecting Organizational Whistle-Blowing by Employees of the Broadcasting Organization of the Islamic Republic of Iran شناسایی و اولویت‌بندی عوامل مؤثر بر سوت‌زنی سازمانی کارکنان سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران 19 36 3273 10.22077/qrbs.2025.8239.1062 FA حاجیه رجبی فرجاد دانشیار، گروه مدیریت منابع انسانی، دانشگاه جامع علوم انتظامی امین، تهران، ایران Journal Article 2024 10 10 Background: One of the major challenges of modern organizations and societies is determining the boundaries of confidentiality. Confidentiality is a key factor in organizational success. Whistleblowing, the act of revealing illegal and unethical activities within an organization to responsible individuals outside or within the organization, guides the organization towards its ideals and missions. Aim: The main objective of the present study was to identify and prioritize the factors affecting employee whistleblowing. Method: This research is fundamental in terms of purpose and qualitative in terms of method. Interview tools and content analysis method were used. Participants included all senior managers of the Islamic Republic of Iran Broadcasting Organization who have at least a master's degree and more than 10 years of experience, who were interviewed until theoretical saturation was reached. Results: A total of 21 basic themes were identified and factors affecting organizational whistleblowing by employees of the Islamic Republic of Iran Broadcasting Organization, included organizational structure, organizational culture, conflicting organizational goals, leadership style and leadership characteristics, organizational learning, learning transfer and knowledge management, organizational communications, employee participation, trust building, incentive and appointment system, adaptability capacity, organizational ethics, level of transparency and access to information, organizational climate, employee training and empowerment, organizational resource management, improvement and synergy of organizational processes and organizational politicization, political influence of government officials, political appointments of managers and the head of the organization, and the political structure of the country. The results indicated that the key factors influencing organizational whistleblowing among IRIB employees were ranked as follows: Organizational politicization was the top priority, followed by the reward system and appointments. Transparency and access to information ranked third, while organizational ethics and employee participation were placed in the subsequent priorities. Conclusions: Studying the factors that influence employee whistleblowing is important not just for organizations but for society as a whole. Gaining a deeper understanding of these factors can help foster a work environment where misconduct is reduced, transparency and accountability are promoted, and fairness and equality are upheld. Additionally, this research offers valuable insights for scholars and policymakers seeking to develop more effective theories and policies in this area. زمینه: یکی از چالش‌های مهم سازمان‌ها در جوامع مدرن، تعییین حد و مرز رازداری است. رازداری، یکی از عوامل موفقیت سازمان‌ها به شمار می‌رود. عمل سوت‌زنی، افشای فعالیت‌های غیرقانونی و غیراخلاقی درون‌سازمانی به افراد مسئول بیرون یا درون سازمان و هدایت سازمان به سمت آرمان‌ها و مأموریت‌های خود است. هدف: هدف اصلی پژوهش حاضر، شناسایی و اولویت‌بندی عوامل مؤثر بر سوت‌زنی کارکنان از دیدگاه مدیران ارشد صدا و سیما بود. روش: این پژوهش از نظر هدف، بنیادی و از نظر روش کیفی بود. جهت جمع‌آوری اطلاعات از ابزار مصاحبه و روش تحلیل مضمون استفاده شد. مشارکت‌کنندگان، کلیۀ مدیران ارشد سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران با حداقل مدرک کارشناسی ارشد و سابقۀ بالای 10 سال بودند. برای تحلیل داده‌ها، از روش تحلیل مضمون و نرم‌افزار MAXQDA استفاده شد. فرآیند تحلیل، شامل سه مرحلۀ کدگذاری اولیه، کدگذاری تفسیری و استخراج مضامین سازمان‌دهنده بود. اعتبار و روایی نتایج با استفاده از روش‌های اعتبارپذیری، انتقال‌پذیری و تأییدپذیری بررسی شد. یافته‌ها: در مجموع، 21 مضمون پایه به شرح ذیل شناسایی شد؛ ‌ساختار سازمانی، فرهنگ سازمانی، اهداف متعارض سازمانی، سبک رهبری و ویژگی‌های رهبری، یادگیری سازمانی، انتقال یادگیری و مدیریت دانش، ارتباطات سازمانی، مشارکت کارکنان، اعتمادسازی، نظام تشویق و انتصابات، ظرفیت انطباق‌پذیری، اخلاقیات سازمانی، سطح شفافیت و دسترسی به اطلاعات، جو سازمانی، آموزش و توانمندسازی کارکنان، مدیریت منابع سازمانی، بهبود و هم‌افزایی فرآیندهای سازمانی و سیاست‌زدگی سازمانی، نفوذ سیاسی دولتمردان، انتصابات سیاسی مدیران و رئیس سازمان و ساختار سیاسی کشور. نتایج نشان داد، عوامل مؤثر بر سوت‌زنی سازمانی کارکنان سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران به ترتیب شامل سیاست‌زدگی سازمانی در اولویت اول؛ نظام تشویق و انتصابات در اولویت دوم، سطح شفافیت و دسترسی به اطلاعات در اولویت سوم و اخلاقیات سازمانی و مشارکت کارکنان در اولویت‌های بعدی قرار دارند. نتیجه‌گیری: مطالعۀ عوامل مؤثر بر سوت‌زنی کارکنان، نه تنها برای سازمان‌ها بلکه برای جامعه به‌طور کلی دارای اهمیت بالایی است. با درک این عوامل می‌توان به ایجاد فضایی در سازمان‌ها در جهت کاهش تخلفات و افزایش شفافیت، پاسخگویی، عدالت و برابری کمک کرد. این مطالعه همچنین به پژوهشگران و سیاست‌گذاران کمک می‌کند تا نظریه‌ها و سیاست‌های مؤثرتری در این زمینه طراحی کنند.

https://qrbs.birjand.ac.ir/article_3273_a8fe8d5de08f651ad122ec1b0a91992b.pdf

دانشگاه بیرجند پژوهش های کیفی در علوم رفتاری 2981-0922 3 2 2025 02 19 Professional Development Strategies with an Emphasis on the Innovative Work Behavior of Physical Education Teachers in South Khorasan Province راهکارهای توسعۀ حرفه‌ای با تأکید بر رفتار کاری نوآورانه معلمان تربیت بدنی استان خراسان جنوبی 37 56 3439 10.22077/qrbs.2025.8364.1067 FA محمد رمضانی کارشناسی ارشد مدیریت ورزشی، گروه علوم ورزشی، دانشگاه بیرجند سیده عذرا میرکاظمی دانشیار گروه علوم ورزشی، دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی، دانشگاه بیرجند Journal Article 2024 11 02 Background: Physical education teachers are key elements in education and training in the field of physical activity and health promotion. Given the changing society, professional development based on contemporary innovations has become an inevitable part of their professional lives. Aim: The aim of this study was to explore professional development strategies with an emphasis on the innovative work behavior of physical education teachers in South Khorasan province. Method: The present study was qualitative and exploratory. The researcher conducted interviews with physical education teachers to examine professional development strategies with an emphasis on innovative work behavior. The study population consisted of all physical education teachers in South Khorasan province during the academic year 2024- 2025. The samples were purposefully selected based on work experience, educational qualifications, and familiarity with innovation topics. Data collection continued through semi-structured interviews until data saturation was reached. Saturation was achieved after interviewing 14 physical education teachers in South Khorasan, but to ensure the credibility of the data, interviews continued with 19 teachers. The information obtained from the interviews was analyzed using Glaser’s grounded theory method and the 2020 MAXQDA software. Results: The analysis of the conducted interviews using open, axial, and selective coding led to the identification of 311 statements. The codes derived from the interviews were categorized into 34 axial codes and 5 selective codes: organizational support strategies (9 strategies), evaluation and self-awareness (4 strategies), training programs (11 strategies), educational facilities and technologies (4 strategies), and societal culture (6 strategies). These were identified as professional development strategies for physical education teachers with an emphasis on innovative work behavior. Conclusions: Based on the findings of this study, policymakers and education planners can utilize the proposed strategies to achieve the predetermined objectives related to physical education teachers, aligning them with contemporary needs. Additionally, they can mitigate the negative impacts of the lack of professional development strategies focused on innovative work behavior for physical education teachers. زمینه: معلمان تربیت بدنی از عناصر مهم آموزش و تربیت در زمینۀ فعالیت بدنی و ارتقاء سلامتی هستند که با توجه به جامعۀ در حال تغییر، توسعۀ حرفه‌ای مبتنی بر نوآوری‌های روز، به بخش اجتناب‌ناپذیر زندگی حرفه‌ای آن‌ها تبدیل گردیده است. هدف: هدف از این پژوهش، کشف راهکارهای توسعۀ حرفه‌ای با تأکید بر رفتار کاری نوآورانه معلمان تربیت بدنی استان خراسان جنوبی بود. روش: روش پژوهش حاضر، کیفی و با رویکرد اکتشافی بود؛ که پژوهشگر طی مصاحبه با معلمان تربیت بدنی به بررسی راهکارهای توسعۀ حرفه‌ای با تأکید بر رفتار کاری نوآورانه پرداخت. جامعۀ آماری پژوهش، شامل کلیۀ معلمان تربیت بدنی استان خراسان جنوبی در سال 1404-1403 بود. نمونه‌های این پژوهش به‌صورت هدفمند بر اساس سابقۀ کاری، مدرک تحصیلی و آشنایی با مباحث نوآوری انتخاب شد. لذا جمع‌آوری داده‌ها به وسیلۀ مصاحبۀ نیمه‌ساختاریافته تا زمانی که اشباع داده‌ها حاصل گردید، ادامه یافت که از طریق مصاحبه با 14 نفر از معلمان تربیت بدنی استان خراسان جنوبی، اشباع نظری حاصل شد؛ اما برای اعتباربخشی به داده‌ها، فرآیند مصاحبه‌ تا 19 نفر ادامه یافت. اطلاعات به‌دست آمده از مصاحبه‌ها با استفاده از روش بنیادبخشی نظریه گلیزر و نرم‌افزار MAXQDA مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته‌ها: تجزیه و تحلیل مصاحبه‌های انجام شده در قالب کدگذاری باز، محوری و انتخابی منجر به شناسایی 311 گزاره گردید. کدهای حاصل از مصاحبه‌ها در قالب، 34 کد محوری و 5 کد انتخابیِ راهبردهای حمایتی سازمان (9 راهکار)، ارزیابی و خودآگاهی (4 راهکار)، دوره‌های آموزشی (11 راهکار)، امکانات و فناوری‌های آموزشی (4 راهکار) و فرهنگ جامعه (6 راهکار) به‌عنوان راهکارهای توسعه حرفه‌ای معلمان تربیت‌بدنی با تأکید بر رفتار کاری نوآورانه تبیین گردید. نتیجه‌گیری: بر اساس یافته‌های پژوهش حاضر سیاست‌گذاران و برنامه‌ریزان آموزش و پرورش می‌توانند با بهره‌گیری از راهکارهای ارائه شده، اهداف از پیش تعیین شده مربوط به حوزۀ معلمان تربیت بدنی را متناسب با نیازهای روز محقق سازند و تأثیرات منفی نبود راهکارهای توسعۀ حرفه‌ای با تأکید بر رفتار کاری نوآورانه برای معلمان تربیت بدنی را تعدیل نمایند.

https://qrbs.birjand.ac.ir/article_3439_c675e96225e50a0131e9306f6f0c5bdc.pdf

دانشگاه بیرجند پژوهش های کیفی در علوم رفتاری 2981-0922 3 2 2025 03 21 The Lived Experiences of Newly Hired Assistant Professors Facing Organizational Bullying in Universities: An Analysis of Consequences and Coping Strategies تجربۀ زیستۀ استادیاران نواستخدام از قلدری در دانشگاه: تحلیل پیامدها و راهبردهای مقابله‌ای 57 74 3370 10.22077/qrbs.2025.8507.1077 FA سجاد رضائی دانشیار گروه روانشناسی، دانشگاه گیلان، رشت. ایران مائده شعبانی کارشناس ارشد روانشناسی عمومی، گروه روانشناسی، دانشگاه گیلان، رشت. ایران علی پورصفر استادیار گروه علوم تربیتی، دانشگاه گیلان، رشت. ایران ایرج شاکری نیا دانشیار گروه روانشناسی، دانشگاه گیلان، رشت. ایران Journal Article 2024 12 04 Background: Nowadays, organizational bullying is a significant challenge in educational environments and can lead to various psychological, physical, and organizational consequences for victims. This study investigates the consequences of organizational bullying for newly appointed assistant professors and explores their coping strategies within the academic environment. It aims to identify and analyze these impacts and examine the strategies faculty members employ to confront this phenomenon. Method: The present study employed a qualitative research method using descriptive phenomenology. The participants included assistant professors from the University of Guilan who perceived themselves as having experienced bullying in 2022. The sampling method was purposive and snowball sampling, and theoretical saturation was reached after interviewing 16 men and 8 women. Data were collected through semi- structured interviews and analyzed using Colaizzi’s seven- step method. Results: The data analysis resulted in 15 open codes, 4 subcategories, and 2 main themes. The main themes for the consequences of organizational bullying were individual and organizational consequences. The subcategories related to individual consequences included physical and psychological effects, while the subcategories related to organizational consequences included decreased productivity and weakened organizational culture. Furthermore, 13 open codes, 4 subcategories, and 2 main themes emerged regarding coping strategies for organizational bullying. The main themes included individual coping strategies, with subcategories of acceptance and withdrawal, and seeking social support, with subcategories of seeking support from peers and seeking support from family. Conclusions: The findings of the study indicate that organizational bullying has profound negative effects on the physical and psychological health of faculty members. These consequences include headaches, migraine attacks, and other related symptoms. On the other hand, the experience of being bullied leads to organizational consequences, such as decreased productivity and weakened organizational culture within the university. Effective coping with this phenomenon requires the creation of supportive and educational environments, strengthening conflict management, and raising awareness of the consequences of bullying. Therefore, individuals can respond more effectively and positively. Additionally, the results showed that social support from colleagues and family plays a key role in reducing the negative effects of this phenomenon. زمینه: امروزه قلدری سازمانی یکی از معضلات جدی در محیط‌های آموزشی است و می‌تواند پیامدهای روانی، جسمانی و سازمانی متعددی برای قربانیان به همراه داشته باشد. هدف: این پژوهش با هدف بررسی پیامدهای قلدری سازمانی برای استادیاران نواستخدام و راهبردهای مقابله‌ای آنان در محیط‌ دانشگاهی انجام شده است. این پژوهش به دنبال شناسایی و تحلیل این پیامدها و راهکارهای اتخاذی اعضاء هیئت علمی برای مقابله با این پدیده است. روش‌شناسی: روش پژوهش حاضر کیفی از نوع پدیدارشناسی توصیفی بود. شرکت‌کنندگان پژوهش را استادیاران نواستخدام دانشگاه گیلان که به باور خود مورد قلدری واقع شده بودند، در سال 1401 تشکیل دادند. روش نمونه‌گیری پژوهش حاضر هدفمند و گلوله برفی بود و داده‌ها از طریق مصاحبۀ نیمه ساختاریافته با 16 مرد و 8 زن، جمع‌آوری شد و نمونه‌گیری تا اشباع نظری ادامه داشت. داده‌ها به روش هفت مرحله‌ای کلایزی تحلیل شد. یافته‌ها: از تحلیل داده‌ها، 15 کد باز، 4 مقوله فرعی و 2 مضمون اصلی به‌دست آمد. مضامین اصلی برای پیامدهای قلدری سازمانی شامل پیامدهای فردی و پیامدهای سازمانی بودند. مقولات مربوط به پیامدهای فردی، شامل پیامدهای جسمی و پیامدهای روان‌شناختی و مقولات مربوط به پیامدهای سازمانی، شامل کاهش بهره‌وری و تضعیف فرهنگ سازمانی بود. همچنین، 13 کد باز، 4 مقوله فرعی و 2 مضمون اصلی از راهبردهای مقابله‌ای با قلدری سازمانی به‌دست آمد که مضامین اصلی شامل راهبردهای مقابله‌ای فردی با مقولات پذیرش و کناره‌گیری و دریافت حمایت اجتماعی با مقولات جستجوی حمایت از همتایان و جستجوی حمایت در خانواده بود. نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش حاکی از آن است که قلدری سازمانی تأثیرات منفی عمیقی بر سلامت جسمانی و روانی اعضاء هیئت علمی دانشگاه دارد. این پیامدها شامل سردرد، حملات میگرنی و غیره می‌باشد. از سوی دیگر تجربۀ مورد قلدری واقع شدن، منجر به پیامدهای سازمانی از جمله کاهش بهره‌وری افراد و تضعیف فرهنگ سازمانی در دانشگاه می‌شود. مقابلۀ مؤثر با این پدیده نیازمند ایجاد محیط‌های حمایتی و آموزشی، تقویت مدیریت تعارض و افزایش آگاهی نسبت به پیامدهای قلدری است تا افراد قادر به واکنش مؤثرتر و مثبت‌تری باشند. همچنین نتایج نشان داد که حمایت اجتماعی همکاران و خانواده نقش کلیدی در کاهش اثرات منفی این پدیده ایفا می‌کند.

https://qrbs.birjand.ac.ir/article_3370_1d670f8ca5b0e476d5f39467dde5ab91.pdf

دانشگاه بیرجند پژوهش های کیفی در علوم رفتاری 2981-0922 3 2 2025 03 21 Cognitive Factors Influencing Resilience from the Perspective of the Holy Quran عوامل شناختی مؤثر در تاب‌آوری از منظر قرآن کریم 75 98 3369 10.22077/qrbs.2025.8203.1059 FA ابراهیم زنگویی دانشجوی دکتری مدرسی معارف اسلامی دانشگاه فردوسی مشهد علیرضا نجف زاده تربتی دانشیار گروه معارف اسلامی دانشگاه فردوسی مشهد طاهره رحیم پور ازغدی استادیار گروه معارف اسلامی دانشگاه فردوسی مشهد Journal Article 2024 09 30 Background: Throughout life, individuals face a wide range of pressures and stressors, which may result in negative outlooks and a sense of purposelessness. Consequently, having a resource to effectively address these challenges is of crucial. This resource can encompass cognitive, psychological, social, and cultural skills that empower individuals to overcome challenges. Aim: The objective of this study is to identify the cognitive factors influencing resilience from the viewpoint of the Holy Quran. Consequently, this research aims to identify factors that are frequently referenced in the Quranic verses and could be considered as cognitive elements influencing resilience. Method: This study was conducted using a qualitative approach and the thematic analysis method. The data for this research includes all the verses of the Holy Quran. In this regard, verses related to resilience in the cognitive domain were identified, and the meanings of these verses were extracted using comprehensive Quran software. To uncover the resilience model in the Quran, the data were coded and organized into a thematic network. Results: In the data coding process, 99 open codes were extracted. After eliminating duplicates and merging similar items, 7 core codes were identified. As a result, concepts related to cognitive factors of resilience were categorized into four main areas: 1. In the field of worldview, the goal is to reform the human’s ultimate goal, so that the human capacity to face challenges is increased. 2. Deepening belief in monotheism to enhance self-confidence and provide hope in the face of challenges. 3. Belief in the afterlife: as a factor that offers hope for compensation, it can contribute to increasing resilience. 4. Divine will and destiny: it refers to accepting events and divine will. These concepts illustrate the significant influence of religious beliefs in enhancing both individual and collective resilience. Conclusions: Based on the concepts identified in this study, by elaborating and implementing these ideas, resilience skills can be enhanced in individuals, particularly those experiencing significant struggles. This approach can assist individuals in gaining a deeper understanding of the cognitive and religious factors associated with resilience, enabling them to substantially improve their capacity to confront life's challenges and hardships. زمینه: در طول زندگی، انسان‌ با فشارها و استرس‌های زیادی مواجه می‌شود که ممکن است به نگرش منفی و احساس پوچی منجر شود بنابراین، داشتن سرمایه‌ای برای مقابله با این مشکلات اهمیت زیادی دارد. این سرمایه می‌تواند شامل مهارت‌های شناختی، روانی، اجتماعی و فرهنگی باشد که به فرد کمک می‌کند تا از چالش‌ها عبور کند. هدف: هدف این پژوهش، شناسایی عوامل شناختی مؤثر بر تاب‌آوری از منظر قرآن کریم است؛ بنابراین این پژوهش به دنبال شناسایی عواملی است که در آیات قرآن کریم به فراوانی از آن‌ها بیان شده است و می‌تواند از عوامل شناختی مؤثر در تاب‌آوری باشد. روش: این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش تحلیل مضمون (Thematic Analysis) انجام شد. داده‌های پژوهش تمامی آیات قرآن کریم است. به این صورت که آیات مرتبط با تاب‌آوری در بُعد شناختی شناسایی شد و به کمک نرم‌افزار جامع قرآن کریم مفاهیم آیات استخراج گردید. جهت کشف الگوی تاب‌آوری در قرآن کریم داده‌ها کدگذاری و در قالب شبکۀ مضامین دسته‌بندی شد. یافته‌ها: در فرآیند کدگذاری داده‌ها 99 کدباز استخراج شد؛ که با حذف موارد تکراری و ادغام موارد مشابه 7 کد محوری به‌دست آمد. در نتیجه مفاهیم مرتبط با عوامل شناختی تاب‌آوری در چهار حوزۀ اصلی شناسایی شد: 1. در حوزۀ دنیاشناسی، هدف اصلاح جهت‌گیری غایت‌نگرانه ‌انسان است تا سطح چالش‌پذیری انسان ارتقاء یابد. 2. تعمیق توحیدباوری در جهت تقویت اعتماد به ‌نفس و امیدبخشی در مواجهه با چالش‌ها تأکید دارد. 3. معادباوری: به‌عنوان عاملی که به فرد امید به جبران می‌دهد، می‌تواند به افزایش تاب‌آوری فرد کمک کند. 4. قضا و قدر: به پذیرش حوادث و تقدیر الهی اشاره می‌کند. این مفاهیم نشان‌دهندۀ تأثیر اساسی باورهای دینی در ارتقاء تاب‌آوری فردی و اجتماعی است. نتیجه‌گیری: با توجه به مفاهیم کشف شده در این پژوهش، می‌توان با تبیین و عملیاتی کردن این مفاهیم، به تقویت مهارت تاب‌آوری در افراد جامعه، به‌ویژه در میان کسانی که دچار مشکلات جدی هستند پرداخت. این رویکرد می‌تواند به افراد کمک کند تا با درک بهتر از عوامل شناختی و دینی مرتبط با تاب‌آوری، بهبود قابل توجهی در توانمندی‌های خود برای مقابله با چالش‌ها و سختی‌های زندگی به‌دست آورند.

https://qrbs.birjand.ac.ir/article_3369_e3d7cce2f87729c93b1df8edeafa989e.pdf

دانشگاه بیرجند پژوهش های کیفی در علوم رفتاری 2981-0922 3 2 2025 03 21 Development and Validation of an Educational Package to Reduce Harmful Dependence on Virtual Space Among Adolescents تدوین و اعتباریابی بسته آموزشی کاهش وابستگی آسیب‌زا به فضای مجازی در نوجوانان 99 118 3375 10.22077/qrbs.2025.8252.1060 FA زهرا مهاجر بعد دانشجوی دکتری، گروه مشاوره، واحد بجنورد، دانشگاه آزاد اسلامی، بجنورد، ایران 0000-0002-7859-7949 محسن اصغری نکاح دانشیار گروه روان شناسی مشاوره و تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران 0000-0002-7859-7949 ابوالفضل بخشی پور استادیار گروه مشاوره، واحد بجنورد، دانشگاه آزاد اسلامی، بجنورد، ایران Journal Article 2024 11 05 Background: Adolescence is a crucial stage in the lifespan, where the quality of functioning can significantly impact mental health in adulthood. Today, life-especially for adolescents-is deeply intertwined with the virtual space, presenting both opportunities and risks. Given the sensitivity of this developmental period, designing effective, up-to-date, and culturally adapted interventions to reduce harmful dependence on virtual space among adolescents is essential. Aim: This study was conducted with the aim of developing and validating an educational package to reduce harmful dependence on virtual space among adolescents. Method: The present study employed a qualitative research approach using a mixed-method research synthesis approach. To design the educational package, existing theoretical foundations and findings from previous studies were utilized. To ensure the content validity of the package, the Lawshe model was applied with a panel of 10 experts in psychology and educational sciences. Two quantitative indices-Content Validity Ratio (CVR) and Content Validity Index (CVI) were used to assess validity. Results: Based on the conducted studies, the educational package was developed in the form of nine sessions. The Content Validity Ratio (CVR) and the Content Validity Index (CVI) were calculated as 0.94 and 0.79, respectively. The findings indicated that all sessions of the designed package were essential, and the content of each session was identified either fully relevant or sufficiently aligned with the objectives. Conclusions: The results indicated that the educational package for reducing harmful dependence on virtual space among adolescents possesses appropriate content validity and meets the necessary reliability and validity criteria for counseling and research applications. In other words, the developed package is effective in reducing problematic virtual dependence in adolescents. زمینه: نوجوانی دوره‌ای مهم در گسترۀ زندگی است که کیفیت عملکرد در آن می‌تواند بر سلامت روان در بزرگسالی افراد بسیار مؤثر باشد. در حال حاضر زندگی همۀ افراد به‌ویژه نوجوانان پیوندی جدانشدنی و عمیق با فضای مجازی دارد که می‌توان برای آن فرصت‌ها و آسیب‌های متعددی را در نظر گرفت. با توجه به حساسیت دورۀ نوجوانی طراحی مداخلاتی کارآمد و به روز و مبتنی بر فرهنگ در زمینۀ کاهش وابستگی آسیب‌زا به فضای مجازی در نوجوانان مورد تأکید است. هدف: این پژوهش با هدف تدوین و اعتباریابی بستۀ آموزشی کاهش وابستگی آسیب‌زا به فضای مجازی در نوجوانان انجام گردید. روش: روش این پژوهش از نوع کیفی و به روش سنتزپژوهی آمیخته بود. به‌منظور طراحی بستۀ آموزشی، از نتایج و مبانی نظری موجود در پژوهش‌های انجام شده استفاده گردید. برای کسب اطمینان از روایی مطلوب بستۀ آموزشی، از روش روایی محتوایی با استفاده از مدل لاوشه با پانل خبرگان 10 نفری شامل متخصصان حوزۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی و از دو ضریب کمی نسبت روایی محتوایی و شاخص روایی محتوایی استفاده شد. یافته‌ها: بر اساس پژوهش‌های انجام شده بستۀ آموزشی در قالب 9 جلسه تدوین شد. دو ضریب کمی نسبت روایی محتوایی و شاخص روایی محتوایی به ترتیب 94/0 و 79/0 محاسبه گردید. این پژوهش نشان داد که کلیۀ جلسات بستۀ طراحی شده ضروری است و محتوای کلیۀ جلسات، کاملاً مرتبط و یا مرتبط با اهداف تشخیص داده شد. نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد که بستۀ آموزشی کاهش وابستگی آسیب‌زا به فضای مجازی در نوجوانان از روایی محتوایی مناسب برخوردار است و روایی و پایایی لازم را برای انجام کارهای مشاوره و پژوهش دارد. به‌عبارتی بستۀ آموزشی تدوین شده در کاهش وابستگی آسیب‌زا به فضای مجازی در نوجوانان مؤثر است.

https://qrbs.birjand.ac.ir/article_3375_135da984080f7df93fd4ff0c036e0b1f.pdf

دانشگاه بیرجند پژوهش های کیفی در علوم رفتاری 2981-0922 3 2 2025 03 21 Designing and Validating a Training Package for Empowering Teachers in Teaching Self-Regulated Learning تدوین و اعتباریابی بستۀ آموزشی توانمندسازی معلمان در آموزش یادگیری خودتنظیمی 119 142 3440 10.22077/qrbs.2025.9069.1089 FA آزاده مومنی دانشجوی دکتری روان شناسی تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران حسین کارشکی دانشیار گروه روان شناسی مشاوره و تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران مریم بردبار استادیار گروه روان‌شناسی مشاوره و تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران Journal Article 2025 02 19 Background: Self-regulated learning (SRL) has been identified as a key predictor of students’ motivation and academic achievement, as well as a foundational element of lifelong learning. Teachers play a significant role in the design and delivery of SRL instruction and in nurturing these skills among students. Despite this, many educators appear to lack the necessary competencies to effectively teach SRL, and teacher training in this area has been relatively overlooked in educational research. Accordingly, the development of a structured training package to empower teachers in promoting self-regulated learning among students is essential. Aim: The aim of the present study was to develop and validate a training package for empowering teachers in the instruction of self-regulated learning. Method: Provide information about the research design, sample, tools of data collection and the method of data analysis. This study was conducted in two distinct phases. The first phase focused on designing a training package aimed at empowering teachers in the field of self-regulated learning, while the second phase involved validating the developed package. A qualitative approach and content analysis method were employed for the development of the training package. To evaluate the validity of the package, the Delphi method was utilized. Results: The training package was developed in seven sessions, each lasting 90 minutes. According to expert evaluations, the Content Validity Ratio (CVR) for none of the sessions was below 0.99, and the Content Validity Index (CVI) for all sessions was above 0.79, indicating an acceptable level. The results indicated that experts considered all sessions to be essential and found the content of each session to be relevant. Therefore, the content validity of the training package was confirmed by the experts. Conclusions: Given the fundamental role of self-regulated learning (SRL) in academic achievement and successful learning-alongside challenges such as teachers’ limited knowledge and skills in teaching and promoting SRL among students-the developed training package for empowering teachers in SRL instruction can serve as an effective and efficient intervention. It has the potential to enhance learners’ self-regulated learning, improve the quality of the educational environment, and promote lifelong learning among students. زمینه: یادگیری خودتنظیمی به‌عنوان پیش بینی کننده انگیزه و موفقیت در مدرسه و پیش نیاز یادگیری مادام‌العمر شناخته شده است. معلمان نقش کلیدی و مهمی در طراحی و اجرای آموزش یادگیری خودتنظیمی و ارتقای آن در دانش‌آموزان دارند؛ با این حال به نظر می‌رسد معلمان مهارت و توانمندی لازم را در این خصوص ندارند و در پژوهش‌ها آماده‌سازی معلمان کمتر مورد توجه قرار گرفته است؛ بنابراین طراحی بستۀ آموزشی به‌منظور توانمندسازی معلمان در آموزش یادگیری خودتنظیمی و بهبود آن در دانش‌آموزان ضروری به نظر می‌رسد. هدف: هدف پژوهش حاضر تدوین و اعتباریابی بستۀ آموزشی توانمندسازی معلمان در آموزش یادگیری خودتنظیمی بود. روش: این پژوهش در دو مرحلۀ انجام شد. مرحلۀ اول به طراحی یک بستۀ آموزشی با هدف توانمندسازی معلمان در زمینۀ یادگیری خودتنظیمی اختصاص داشت و در مرحلۀ دوم، اعتبارسنجی بستۀ آموزشی انجام شد. برای تدوین بستۀ آموزشی، از رویکرد کیفی و روش تحلیل محتوای کیفی بهره گرفته شد. برای ارزیابی اعتبار این بسته از روش دلفی استفاده گردید. یافته‌ها: بستۀ آموزشی در 7 جلسه تدوین گردید، که مدت زمان هر جلسه 90 دقیقه در نظر گرفته شد. بر اساس نظر متخصصان مقادیرCVR برای هیچ‌کدام از جلسات کمتر از 99/0 نبوده و مقادیر CVI برای تمام جلسات بزرگتر از 79/0 و در وضعیت مطلوبی بود. نتایج روشن ساختند که متخصصان وجود همۀ جلسات و محتوای کلیۀ جلسات را ضروری و مرتبط دانستند؛ لذا روایی محتوایی بستۀ آموزشی از نظر متخصصان تأیید گردید. نتیجه‌گیری: با توجه به نقش اساسی یادگیری خودتنظیمی در پیشرفت تحصیلی و یادگیری موفقیت‌آمیز و نیز چالش‌هایی از جمله کمبود دانش و مهارت معلمان در آموزش و ارتقای یادگیری خودتنظیمی دانش‌آموزان، بستۀ آموزشی توانمندسازی معلمان در آموزش یادگیری خودتنظیمی، می‌تواند مداخله‌ای مؤثر و کارآمد در بهبود و ارتقای یادگیری خودتنظیمی فراگیران، ارتقاء کیفیت محیط آموزشی و پیشبرد یادگیری مادام‌العمر در دانش‌آموزان باشد.

https://qrbs.birjand.ac.ir/article_3440_360549bdbd0f662bb7a93bc9280c0daf.pdf

دانشگاه بیرجند پژوهش های کیفی در علوم رفتاری 2981-0922 3 2 2025 03 21 A Phenomenological Study of Bystanders’ and Upstanders’ Responses in Bullying Incidents مطالعۀ پدیدارشناختی واکنش‌های شاهدان فعال و منفعل در رخدادهای قلدری 143 158 3418 10.22077/qrbs.2025.8642.1081 FA هادی صمدیه استادیار، گروه روان شناسی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران Journal Article 2024 12 26 Background: Bullying during adolescence presents a significant social issue affecting all individuals involved, especially the victims. Insights into the behaviors of bystanders and upstanders and the factors influencing them can lead to more effective anti-bullying strategies. While previous research has primarily centered on perpetrators and victims, the role of witnesses—who can significantly influence the reduction of bullying in various environments, including schools—remains underexplored. Objective: This study aims to examine the lived experiences of adolescents who witness bullying. Method: A qualitative, descriptive phenomenological method was employed to meet the research objective. The study involved 12 male and female students from first and second high schools in Birjand during the 2023-2024 academic year. Participants were selected through purposive sampling (maximum variation) and based on the principles of saturation and sampling adequacy. Data were collected via semi-structured interviews and analyzed using the Stevick-Colaizzi-Keen method. Results: Interview data analysis revealed six main themes, 15 sub-themes, and 31 semantic units. The main themes included power dynamics and social hierarchy (arrogance and control), vulnerability and social challenges (personal traits and interpersonal skills), emotional turmoil (empathy and compassion, moral injustice, personal responsibility), ambivalent reactions (passive responses, active intervention), avoidance and self-protection (lack of assertiveness, caution, indifference, and self-interest), and positive social impact (emotional intelligence, social competence, peaceful conflict resolution). Conclusion: The findings underscore the complexity and multidimensionality of the positive and negative behaviors of bullying witnesses, highlighting various influencing factors. The study’s results can inform the development of intervention and educational programs aimed at promoting positive behaviors among bullying witnesses and supporting victims. زمینه: قلدری در دوران نوجوانی یک مسئلۀ اجتماعی گسترده و پیچیده است که تأثیرات عمیقی بر تمام افراد درگیر و به ویژه قربانیان دارد. شناخت رفتارهای شاهدان قلدری و عوامل مؤثر بر رفتار آن‌ها، می‌تواند به ارائۀ راهکارهای مؤثرتری برای مقابله با این پدیده کمک کند. پژوهش‌های گذشته عمدتاً متمرکز بر رفتارهای مرتکبین قلدری و قربانیان بوده‌اند. این در حالی است که گروه عمده‌ای از افراد، شاهدان یا تماشاچیان قلدری هستند که می‌توانند نقش مؤثری در کاهش رفتارهای قلدری در محیط‌های مختلف و از آن جمله در مدرسه داشته باشند. هدف: هدف پژوهش حاضر، واکاوی تجربۀ زیستۀ نوجوانانِ شاهدِ قلدری بود. روش: برای دستیابی به هدف پژوهش، از رویکرد کیفی و روش پدیدارشناختی توصیفی استفاده شد. مشارکت‌کنندگان، 12 نفر از دانش‌آموزان دختر و پسر متوسطۀ اول و دوم شهرستان بیرجند در سال تحصیلی 1404-1403 بودند که از طریق نمونه‌گیری هدفمند و با در نظر گرفتن دو اصل اشباع و کفایت نمونه‌گیری انتخاب شدند. ابزار اصلی جمع‌آوری اطلاعات در مطالعه حاضر، مصاحبۀ نیمه‌ساختاریافته بود. تحلیل داده‌ها، با روش استویک-کولایزی-کین انجام شد. یافته‌ها: تجزیه و تحلیل داده‌های حاصل از مصاحبه‌ها، منجر به تولید 6 مضمون اصلی، 15 مضمون فرعی و 31 واحد معنایی گردید. شش مضمون اصلی شامل پویایی‌های قدرت و سلسله‌مراتب اجتماعی (گستاخی و کنترل‌گری)، آسیب‌پذیری و چالش‌های اجتماعی (صفات فردی و مهارت‌های بین فردی)، آشفتگی‌های هیجانی (همدلی و شفقت، بی‌عدالتی اخلاقی، مسئولیت‌پذیری فردی)، واکنش‌های دوگانه (پاسخ‌های انفعالی، مداخلۀ فعال)، اجتناب و محافظت از خود (فقدان جرأت‌ورزی، احتیاط، بی‌تفاوتی و سودجویی) و اثر مثبت اجتماعی (هوش هیجانی، شایستگی اجتماعی و حل تعارض مسالمت‌آمیز) بود. نتیجه‌گیری: یافته‌های این پژوهش، پیچیدگی و چندبعدی بودن رفتارهای مثبت و منفی شاهدان قلدری که نشانگر عوامل مؤثر متفاوت بر رفتارهای این دو گروه است را مورد تأکید قرار می‌دهد. نتایج این مطالعه می‌تواند به طراحی برنامه‌های مداخله‌ای و آموزشی به منظور حمایت از رفتارهای مثبت شاهدان و قربانیان قلدری کمک کند.

https://qrbs.birjand.ac.ir/article_3418_8fb2eb1bdca1819b38baa2760b7c5bf1.pdf

دانشگاه بیرجند پژوهش های کیفی در علوم رفتاری 2981-0922 3 2 2025 02 19 Obstacles in the Implementation of the Scientific and Technological Education Area of the Fundamental Transformation Document of the Islamic Republic of Iran in Schools and Providing Solutions from the Perspective of Teachers and Specialists موانع تحقق اجرای تربیت علمی و فناوری سند تحول بنیادین آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران در مدارس و ارائۀ راهکارها از منظر معلمان و متخصصان 161 184 3274 10.22077/qrbs.2025.8493.1075 FA کمال نصرتی هشی استادیار، گروه علوم‌تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران. مرتضی گلشنی گهراز دانشجوی کارشناسی ارشد روان‌شناسی تربیتی پردیس دانشگاه علامه امینی فرهنگیان تبریز. الهه فتحی ینگجه دانشجوی کارشناسی ارشد برنامه‌ریزی درسی، دانشگاه آزاد اردبیل. محمد عظیمی دانشیار، گروه علوم‌تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران. حمیدرضا دهقان استادیار، گروه روان‌شناسی و مشاوره، دانشگاه فرهنگیان، تهران. Journal Article 2024 12 13 Background: In the present era, it is necessary to focus on the development and advancement of various skills, communication, creative thinking, and adaptation to the surrounding environment. Aim: The objective of the present study is to study the lived experiences of teachers and university professors regarding the challenges prevailing in the category of technological education and to provide solutions for its improvement. Method: The research method is qualitative and phenomenological. The interviewees of the study included teachers and university professors of education in the academic year 2023-2024. To select the participants, a purposive sampling method was applied until saturation was reached. 16 teachers were interviewed in person and the rest were not. The reason for the not-in-person interview was to provide an opportunity to use the experiences of teachers who were known at the provincial level. It was practically difficult to interview them in person due to the distance, so an attempt was made to interview them virtually. Results: In interviews with teachers and university professors, the majority of them raised the existence of challenges in schools in the field of scientific and technological education at the level of components of responsible use and disposal of nature, principles of creativity, innovation and critical thinking, balanced attention to the areas of theoretical sciences, and the relationship of learning content with the present and future individual and social life of the educators. They also expressed solutions to overcome these challenges. Conclusion: Therefore, the category of technological education at the school level has challenges that should be considered in order to overcome them through various solutions. Therefore, it is suggested that school staff and even parents challenge students by proposing challenging issues related to lesson concepts and providing them with the necessary foundation for creativity. زمینه: در عصر حاضر، تمرکز بر توسعه و پیشرفت مهارت‌های مختلف از جمله ارتباطات، تفکر خلاق و سازگاری با محیط اطراف، ضروری است. هدف: هدف این پژوهش، مطالعۀ تجارب زیستۀ معلمان و اساتید دانشگاه در حوزۀ چالش‌های مرتبط با تربیت فناورانه و ارائۀ راهکارهایی برای اصلاح آن‌ها است. روش: روش پژوهش، کیفی و از نوع پدیدارشناسی است. مصاحبه‌شوندگان پژوهش، شامل معلمان و اساتید دانشگاه فرهنگیان در سال تحصیلی 1402-1401 بودند. برای انتخاب شرکت‌کنندگان، نمونه‌گیری هدفمند و تا رسیدن به حد اشباع انجام شد. مصاحبه از معلمان به صورت حضوری با تعداد 16 نفر و پنج نفر غیرحضوری و در میان متخصصان 15 نفر حضوری و چهار نفر غیرحضوری صورت گرفت. دلیل این نوع مصاحبه‌های غیرحضوری، بهره‌مندی از تجارب شناخته شده در سظح استان و محدودیت‌های دسترسی بود. یافته‌ها: در مصاحبه‌ها اغلب معلمان و اساتید بر وجود چالش‌هایی در مدارس بر حوزۀ تربیت علمی و فناوارنه تأکید کردند. این چالش‌ها در ابعاد مختلفی مانند استفادۀ مسئولانه و تصرف طبیعت، اصول خلاقیت، نوآوری، تفکر انتقادی، و توجه متعادل به علوم نظری و ارتباط محتوا با زندگی فردی و اجتماعی حال و آینده دانش‌آموزان ظاهر شدند. همچنین، راهکارهایی برای غلبه بر این چالش‌ها ارائه شد. نتیجه‌گیری: به طور کلی، تربیت فناورانه در سطح مدارس با چالش‌هایی روبرو است که نیازمند راهکارهای متنوع و نوین برای رفع آن‌ها است. پیشنهاد می‌شود عوامل مدرسه و همچنین والدین، با طرح مسائل و چالش‌های مرتبط در مفاهیم درسی و حوزه‌های دیگر، دانش‌آموزان را به تفکر خلاق و حل مسئله ترغیب کرده و زمینۀ رشد استعدادهای آنان را فراهم آورند.

https://qrbs.birjand.ac.ir/article_3274_37659735905cc12fbc158546c13a3720.pdf

دانشگاه بیرجند پژوهش های کیفی در علوم رفتاری 2981-0922 3 2 2025 03 20 Key Factors in Student Satisfaction with E-Learning: A Meta-Synthesis Approach عوامل کلیدی رضایتمندی دانشجویان از آموزش به شیوه الکترونیکی: با رویکرد فراترکیب 185 218 3368 10.22077/qrbs.2025.8434.1070 FA فریبا زارعی کارشناسی‌ارشد مدیریت کسب و کار، گروه مهندسی صنایع و مدیریت، دانشکده مهندسی صنایع و مدیریت، دانشگاه صنعتی شاهرود سعید آیباغی اصفهانی استادیار، گروه مهندسی صنایع و مدیریت، دانشکده مهندسی صنایع و مدیریت، دانشگاه صنعتی شاهرود Journal Article 2024 11 23 Background: In recent decades, e-learning has brought about a major revolution in the educational system. One of the most important indicators of e-learning quality is student satisfaction, which plays a significant role in the success of educational programs. Teaching, as the core educational activity, holds a key role in the effective functioning of educational systems and in enhancing the quality of learning and ultimately, student satisfaction. Effective teaching by instructors and students' deep approach to learning can be among the determining factors of learning quality and satisfaction. Aim: The present study was conducted with the aim of identifying the key factors influencing student satisfaction with E-learning and subsequently proposing a model. Method: The data analysis for this research was conducted utilizing an exploratory mixed-methods approach. In the qualitative analysis phase, a qualitative meta-synthesis method was employed to conduct thorough and detailed revisions within the area of study. Through systematic and organized searches, a total of 3,266 articles were identified, which were subsequently narrowed down to 32 articles following comprehensive evaluations. The selected studies were then analyzed through coding, and the significance and priority of each identified code were assessed using the Shannon entropy quantitative method. Results: The research findings indicate that the factors of student-student interaction, student-teacher interaction, advanced communication facilities within educational platforms, effective time management, and attention to the diversity of learning methods and activities were identified as having the highest significance in relation to student satisfaction with electronic learning. Conclusions: This research presents a model delineating the key factors influencing student satisfaction with electronic education, categorized into eight distinct areas: communication, content, technical aspects, human factors, organizational factors, supportive factors, teaching techniques, and outcomes. This model is intended to serve as a valuable resource for designers and policymakers in higher education, facilitating the enhancement of electronic education course implementation. زمینه: آموزش به شیوۀ الکترونیکی در چند دهۀ اخیر سیستم آموزشی را با انقلابی عظیم مواجه کرده است. یکی از مهم‌ترین شاخصه‌های کیفیت آموزش به شیوۀ الکترونیکی، رضایتمندی است که در موفقیت دوره‌ها نقش حائز اهمیتی ایفا می‌نماید. تدریس به‌عنوان مهم‌ترین فعالیت آموزشی، نقش کلیدی در عملکرد مؤثر نظام‌های آموزشی و بهبود کیفیت یادگیری و در نهایت رضایتمندی دانشجویان دارد. تدریس اثربخش اساتید و رویکرد عمیق دانشجویان به یادگیری، می‌تواند از زمینه‌های تعیین‌کنندۀ کیفیت یادگیری و رضایتمندی باشد. هدف: پژوهش حاضر با هدف شناسایی عوامل کلیدی رضایت‌مندی دانشجویان از آموزش به شیوۀ الکترونیکی و متعاقباً ارائه یک الگو انجام شده است. روش: تجزیه و تحلیل داده‌های پژوهش حاضر به روش آمیخته اکتشافی انجام گرفته است. در بخش تحلیل کیفی از رویکرد فراترکیب کیفی به منظور اعمال بازنگری‌های عمیق و دقیق در حیطۀ مورد بررسی استفاده شده است. بدین‌‌صورت که بر‌ مبنای جستجوهای نظام‌مند صورت گرفته ۳۲۶۶ مقاله شناسایی شد که پس از ارزیابی‌های نهایی این تعداد به ۳۲ مقاله تقلیل یافت. در نهایت پژوهش‌های منتخب با استفاده از کدگذاری مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته و به کمک روش کمی آنتروپی شانون میزان اهمیت و اولویت هر یک از کدهای شناسایی شده مشخص گردید. یافته‌ها: براساس یافته‌های پژوهش، کد‌های تعامل دانشجو-‌دانشجو، تعامل دانشجو-‌استاد، امکانات ارتباطی پیشرفته در بسترهای آموزشی، مدیریت زمان و توجه به تنوع روش‌ها و فعالیت‌های یادگیری بیشترین ضریب اهمیت را در رضایتمندی دانشجویان از آموزش به شیوۀ الکترونیکی داشتند. نتیجه‌گیری: در این پژوهش، الگوی عوامل کلیدی رضایت‌مندی دانشجویان از آموزش به شیوۀ الکترونیکی در قالب هشت دسته شامل عوامل مرتبط با ارتباطات، عوامل مرتبط با محتوا، عوامل فنی، عوامل انسانی، عوامل سازمانی، عوامل حمایتی، عوامل مرتبط با فنون تعلیم و پیامد‌ها ارائه گردید که می‌تواند راهگشای طراحان و سیاست‌گذاران آموزش عالی در راستای بهبود اجرای دوره‌های آموزش به شیوه الکترونیکی باشد.

https://qrbs.birjand.ac.ir/article_3368_656b8376259f02e8cd9eec694fd8fd85.pdf

دانشگاه بیرجند پژوهش های کیفی در علوم رفتاری 2981-0922 3 2 2025 03 21 A Classification of Mothers’ Participation in the Educational Processes of Children with Intellectual Developmental Disability سنخ‌شناسی مشارکت مادران کودکان دارای اختلال رشد عقلانی در آموزش فرزندان 219 234 3484 10.22077/qrbs.2025.8339.1066 FA محدثه باقرزاده لاکانی کارشناسی ارشد آموزش و ‌روان‌شناسی کودکان استثنایی، گروه روان‌شناسی، دانشگاه گیلان، رشت سجاد رضایی دانشیار، گروه روان‌شناسی، دانشگاه گیلان، رشت امیر قربانپور لفمجانی دانشیار، گروه علوم‌تربیتی و مشاوره، دانشگاه گیلان، رشت Journal Article 2024 11 06 Background: Mothers engage in a range of different ways when educating children with intellectual developmental disabilities. This variety reflects their dedication and deep concern for adequately meeting their maternal roles. Aim: The aim of the present study was to examine the various forms of mothers’ involvement in the education of children with intellectual developmental disorders. Method: This study employed a qualitative approach using thematic analysis and thematic coding to analyze and classify the research data. The study population consisted of mothers of children with intellectual developmental disorders attending special needs schools in Rasht. Participants were selected through purposive sampling. Considering the criterion of theoretical saturation to determine sample size, semi-structured interviews continued until saturation was reached, resulting in a total of 20 participants. To ensure the study’s credibility, participant consent regarding the content of their statements was obtained at the end of each interview. Results: The results of the interviews were categorized into five main themes and eleven sub-themes. The main themes reflected different forms of mothers' involvement, including school engagement, reliance on private institutions, seeking relief through magical practices, religious-delegative coping, and passivity. Each of these themes emerged through the analysis and synthesis of several underlying sub-themes. Conclusions: The findings of this study revealed that mothers employ a variety of strategies-sometimes combining different approaches-to compensate for gaps in their children’s education. These insights offer valuable practical implications for professionals involved in special education, including educators, specialists, teachers, and counselors, by highlighting the importance of effectively engaging parents in efforts to enhance the education of children with intellectual developmental disorder. زمینه: مشارکت مادران در آموزش کودکان دارای اختلال رشدِ عقلانی گونه‌های متنوعی دارد. این تنوع روش‌ها، نشان‌دهندۀ دغدغۀ مادران نسبت به تکمیل وظایف مادری است. هدف: هدف پژوهش حاضر بررسی گونه‌های مشارکت مادران کودکان دارای اختلال رشد عقلانی در آموزش فرزندان بود. روش: در این پژوهش از روش کیفی از نوع تحلیل مضمون و کدگذاری مضمونی برای تحلیل و سنخ‌شناسی داده‌های پژوهش استفاده شد. جامعۀ آماری مادرانِ کودکان دارای اختلال رشد عقلانی در مدرسه کودکان با نیاز ویژه (آموزشگاه دکتر خزائلی) شهر رشت در سال تحصیلی 1401-1402 بود. شرکت‌کنندگان با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. با در نظر گرفتن معیار اشباع نظری برای تعیین حجم نمونه، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته تا رسیدن به اشباع ادامه یافت و در پایان تعداد شرکت‌کنندگان به 20 نفر رسید. در پایان مصاحبه، برای اعتبار پژوهش، موافقت مصاحبه‌شوندگان از محتویات اظهاراتشان دریافت شد. یافته‌ها: نتایج مصاحبه‌ها پس از استخراج، در 5 مضمون اصلی و 11 مضمون فرعی طبقه‌بندی شد. مضامین اصلی، پیرامون انواع مشارکت مادران شامل رجوع به مدرسه، تمسک به مؤسسات خصوصی، تسکین توسط جادو، مقابله‌های مذهبی تفویضی و انفعال بود. هر یک از این مضامین، از طریق تحلیل و ترکیب چند زیرمضمون حاصل شد. نتیجه‌گیری: یافته‌های این پژوهش نشان داد که مادران از روش‌های گوناگون و گاهی ترکیبی برای جبران کاستی‌های آموزشیِ فرزندان خود استفاده می‌کنند. این یافته‌ها می‌تواند پیامدهای کاربردیِ مهمی برای کارگزارانِ آموزشِ کودکان با نیاز ویژه، متخصصان تعلیم و تربیت، معلمان و مشاوران داشته باشد؛ از جمله به کارگیریِ مؤثر مشارکت والدین به منظورِ ارتقای آموزش کودکان دارای اختلال رشد عقلانی.

https://qrbs.birjand.ac.ir/article_3484_2747fd42740badfd1d53847f7c753eea.pdf

دانشگاه بیرجند پژوهش های کیفی در علوم رفتاری 2981-0922 3 2 2025 02 19 The Effectiveness of Cognitive Rehabilitation on Improving Executive Functions and Reading Skills in Dyslexic Students: A Systematic Review of Domestic Studies اثربخشی توان‌بخشی شناختی بر بهبود کارکردهای اجرایی و مهارت‌های خواندن دانش‌آموزان نارساخوان: مروری نظام‌مند بر پژوهش‌های داخلی 235 258 3281 10.22077/qrbs.2025.8253.1061 FA نگین نیک بین دانشجوی کارشناسی ارشد روان شناسی تربیتی دانشگاه بیرجند مهدی رضایی استادیار، گروه روان شناسی 0000-0002-0468-5065 Journal Article 2024 10 09 Background: Students with dyslexia face significant challenges in executive functions, such as working memory, attention, information processing, cognitive flexibility, and response inhibition. Cognitive rehabilitation improves brain performance, helps regain lost cognitive abilities, and positively impacts areas like memory, attention, executive functions, and reading skills. Aim: The purpose of the current study was to systematically review cognitive rehabilitation interventions on the improvement of executive functions and reading skills in students with dyslexia, to emphasize the features of the most reliable interventions and provide direction for future studies. Method: The current study is a systematic review. The findings were based on research articles published in Persian. All articles published between March 2014 and August 2024 were selected through a search in Persian databases such as SID, Ensani, Magiran, and Google Scholar. The search strategy involved extracting articles whose titles or abstracts contained the specified keywords or related terms. The advanced search used a combination of keywords, including "dyslexia," "reading disorder," or "reading difficulties," along with "cognitive rehabilitation," "cognitive interventions," or "cognitive training." This resulted in a collection of 603 Persian articles. In the next step, 455 duplicate articles were removed, and 118 articles that did not meet the inclusion and exclusion criteria were discarded. In the end, 30 Persian articles were included in the review. Results: The findings revealed that cognitive rehabilitation interventions, utilizing targeted exercises based on the principles of brain neuroplasticity, have a considerable effect on improving various cognitive functions such as attention, memory, executive functions, and reading skills, including word reading, non-words, word chains, reading comprehension, spelling, and visual-phonological processing. These interventions also contribute to overall reading performance and a reduction in the symptoms of dyslexia. Research has shown that cognitive rehabilitation, whether computer-based or non-computer-based, can effectively improve executive function problems and reading skills in dyslexic students. Additionally, computer-based cognitive rehabilitation is more effective than non-computer-based methods. Conclusions: In conclusion, based on the effectiveness of both computer-based and non-computer-based cognitive rehabilitation in improving executive functions and reading skills in dyslexic students, it is recommended that specialists, psychologists, and counselors in the field of learning disorders, and education officials and counseling centers, focus on the practical application of cognitive rehabilitation in its various forms to enhance the learning process and academic outcomes of these students. زمینه: دانش‌آموزان نارساخوان در کارکردهای اجرایی خود از جمله حافظۀ کاری، توجه، پردازش اطلاعات، انعطاف‌پذیری شناختی و بازداری پاسخ بیشترین ضعف را دارند. توان‌بخشی شناختی با تأثیر بر روی عملکرد مغز، ظرفیت‌های شناختی از دست رفته فرد را بهبود بخشیده و بر روی حوزه‌های مختلف شناخت از جمله حافظه، توجه و کنش‌های اجرایی و مهارت‌های خواندن مؤثر است. هدف: هدف پژوهش حاضر مرور نظام‌مند مداخلات توان‌بخشی شناختی بر روی بهبود کارکرد‌های اجرایی و مهارت‌های خواندن دانش‌آموزان نارساخوان بود تا ویژگی‌های معتبرترین مداخلات را برجسته کند و پژوهش‌های آینده را راهنمایی کند. روش: پژوهش حاضر یک مطالعه مروری نظام‌مند بود. نتایج این مطالعه بر اساس مقالات پژوهشی منتشر شده به زبان فارسی کسب گردید. در این پژوهش کلیۀ مقالات انتشار یافته در بازۀ زمانی (فروردین 1393 الی مرداد 1403) طی جستجو در پایگاه اطلاعاتی فارسی SID, Google Scholar, Magiran, Ensani انتخاب شدند. جستجوی مقالات فارسی با یک راهبرد مشخص شد به این صورت که در گام اول تمام مقالاتی که در عنوان یا چکیده آن‌ها، کلید واژه‌های ذکر شده یا مشابه یا مرتبط با موضوع بودند، استخراج شدند؛ در این مرحله در قسمت جستجوی پیشرفته پایگاه اطلاعاتی کلید واژه‌های (نارساخوانی یا اختلال خواندن یا اختلالات خواندن یا خوانش پریشی یا خواندن پریشی یا مشکلات خواندن یا ناتوانی خواندن) و (توان‌بخشی شناختی یا مداخلات شناختی یا تمرینات شناختی یا آموزش شناختی) به‌صورت ترکیبی مورد جستجو قرار گرفت. در این مرحله تعداد 603 مقاله فارسی جمع‌آوری گردید. در گام دوم تعداد 455 مقاله تکراری و سپس تعداد 118 مقاله که با ملاک‌های ورود و خروج هماهنگی نداشتند، حذف شدند. در این بخش تعداد 30 مقاله فارسی جمع‌آوری گردید. یافته‌ها: نتایج نشان داد که مداخلات توان‌بخشی شناختی با بهره‌گیری از تمرین‌های هدفمند و مبتنی بر اصول شکل‌پذیری عصبی مغز، تأثیر قابل توجهی بر بهبود جنبه‌های مختلف شناختی نظیر توجه، حافظه، کارکردهای اجرایی و مهارت‌های خواندن از جمله خواندن کلمات، ناکلمات، زنجیره کلمات، درک مطلب، هجی کردن و پردازش دیداری-واج‌شناختی، بهبود عملکرد کلی خواندن و کاهش علائم نارساخوانی دارد. پژوهش‌ها نشان دادند که توان‌بخشی شناختی، چه به‌صورت رایانه‌ای و چه به‌صورت غیررایانه‌ای، می‌تواند در بهبود مشکلات کارکردهای اجرایی و مهارت‌های خواندن دانش‌آموزان نارساخوان مؤثر واقع شود. همچنین، توان‌بخشی شناختی رایانه‌ای نسبت به روش‌های غیررایانه‌ای از کارایی بیشتری برخوردار است. نتیجه‌گیری: با توجه به اثربخشی توان‌بخشی شناختی رایانه‌ای و غیررایانه‌ای در کارکردهای اجرایی و مهارت‌های خواندن دانش‌آموزان نارساخوان توصیه می‌شود تا متخصصان، روان‌شناسان و مشاوران در حوزۀ اختلالات یادگیری، مسئولان مدارس و مراکز مشاوره و خدمات روان‌شناختی آموزش ‌و پرورش تلاش کنند تا با استفادۀ عملی از توان‌بخشی شناختی به‌صورت‌های گوناگون، روند یادگیری و عملکرد تحصیلی این دانش‌آموزان را بهبود بخشند.

https://qrbs.birjand.ac.ir/article_3281_50fadc4e00b7098316b7d1cec094328b.pdf