دانشگاه بیرجند پژوهش های کیفی در علوم رفتاری 2981-0922 4 2 2026 02 20 Constructing and Validating of Parenting- Styles Training Package Based on Life Scripts تدوین و ارزیابی بستۀ آموزشی سبک‌های فرزندپروری مبتنی بر پیش‌نویس‌های زندگی 41 62 3762 10.22077/qrbs.2025.9524.1101 FA مریم السادات گلسانه میردامادی کارشناسی ارشد مشاوره، گروه مشاوره، دانشگاه آزاد اسلامی واحد خمینی شهر سید اسماعیل موسوی استادیار، گروه مشاوره، دانشگاه آزاد اسلامی واحد خمینی شهر 0000-0001-9202-9123 Journal Article 2025 06 01 <strong>Objective:</strong> The objective of the present study is to design and validate an educational program on parenting styles based on life scripts, including the identification of influential scripts, delineation of the “script ↔ style” relationship, development of culturally sensitive educational components, and provision of a practical tool for family psychologists aimed at enhancing parent- child interactions.<br /><strong>Method:</strong> This qualitative study was conducted through semi-structured interviews with 19 mothers from Isfahan (purposeful sampling continued until theoretical saturation). Data analysis first followed Colaizzi’s descriptive phenomenology (extracting significant statements and initial clusters), and then proceeded with open, axial, and selective coding to model the “script ↔ style” relationship. MAXQDA was used to organize the data. Trustworthiness was ensured through data-source triangulation, participant checking, and peer auditing. The content validity of the training package was evaluated and confirmed by five experts (CVR and CVI indices within acceptable ranges; κ = 0.81 for inter-rater agreement).<br /><strong>Findings:</strong> The analyses yielded seven main themes and sixty subthemes. Seven life scripts including “Do Not Be Important”, “Be Perfect”, “Do Nothing”, “Do Not Be Yourself”, “Do Not Be a Child”, “Do Not Grow Up”, and “Do Not Succeed” were mapped onto distinct parenting patterns, resulting in a practical “parental script ↔ parenting style” framework. This mapping served as the basis for designing the educational package, which integrates, for each script, learning objectives, cognitive-emotional exercises, and behavioral strategies (autonomy support, constructive boundary- setting, and age-appropriate responsibility delegation).<br /><strong>Finding:</strong> Qualitative evidence indicates that parents’ life scripts underlie certain aspects of their parenting styles and may be reinforced within the cultural context of Iran. An effective intervention must target two levels simultaneously: the restructuring of maladaptive and unconscious scripts and the improvement of overt parenting behaviors. The developed package provides a practical, culturally grounded framework for reducing the intergenerational transmission of maladaptive patterns and enhancing parent- child interactions. A quantitative evaluation of its effectiveness is recommended for future studies. <strong>زمینه</strong><strong>:</strong> سبک‌های فرزندپروری نقش تعیین‌کننده‌ای در شکل‌دهی الگوهای رفتاری و شناختی کودک دارند و بر رشد روانی- اجتماعی او اثر می‌گذارند. بخش مهمی از دشواری‌های والدگری به باورهای ناکارآمد و سناریوهای ناهشیار والدین بازمی‌گردد. چارچوب سناریوهای زندگی، در تحلیل رفتار متقابل، با تبیین پیام‌های والدیِ درونی شده و بازآفرینی آن‌ها در رابطه والد- کودک، ظرفیتی نو برای طراحی مداخلات فراهم می‌کند.<br /><strong>هدف</strong><strong>:</strong> هدف پژوهش حاضر، طراحی و اعتباریابی بستۀ آموزشی سبک‌های فرزندپروری مبتنی بر سناریوهای زندگی؛ شامل شناسایی سناریوهای مؤثر، ترسیم نسبت «سناریو ↔ سبک»، تدوین اجزای آموزشی حساس به فرهنگ و فراهم‌سازی ابزار کاربردی برای روان‌شناسان خانواده به‌منظور ارتقای تعامل‌های والد- کودک بود.<br /><strong>روش</strong><strong>:</strong> پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۹ مادر ساکن اصفهان انجام شد (نمونه‌گیری هدفمند تا اشباع نظری). تحلیل داده‌ها در گام نخست با استفاده از پدیدارشناسی توصیفیِ کلایزی (استخراج اظهارهای معنادار و خوشه‌های مفهومی اولیه) و سپس با کدگذاری باز، محوری و انتخابی به‌منظور مدل‌سازی نسبت «سناریو ↔ سبک» صورت گرفت؛ نرم‌افزارMAXQDA  برای سازمان‌دهی داده‌ها به‌کار رفت. اعتمادپذیری یافته‌ها با مثلث‌سازی منابع، بازبینی مشارکت‌کنندگان و ممیزی همتایان تأمین شد. روایی محتوایی بسته، توسط ۵ خبره ارزیابی و تأیید گردید (شاخص‌هایCVR  وCVI  در دامنه قابل‌قبول؛ برای توافق ارزیابان κ=0.81).<br /><strong>یافته‌ها</strong><strong>:</strong> تحلیل‌ها داده‌ها به ۷ مضمون اصلی و ۶۰ زیرمضمون انجامید. هفت سناریوی زندگیِ «مهم نباش»، «کامل باش»، «هیچ کاری نکن»، «خودت نباش»، «بچه نباش»، «بزرگ نشو» و «موفق نباش» با الگوهای مشخص فرزندپروری متناظر شدند و نقشه کاربردی «سناریوی والد ↔ سبک والدگری» شکل گرفت. این نگاشت مبنای طراحی بستۀ آموزشی قرار گرفت که برای هر سناریو، اهداف یادگیری، تمرین‌های شناختی- هیجانی و راهبردهای رفتاری (حمایت خودمختاری، مرزگذاری سازنده و واگذاری مسئولیت متناسب با سن) را به‌صورت یکپارچه در برمی‌گیرد.<br /><strong>نتیجه‌گیری</strong><strong>:</strong> شواهد کیفی نشان می‌دهد، سناریوهای زندگی والدین زیربنای بخشی از سبک‌های والدگری‌اند و در بافت فرهنگی ایران می‌توانند تقویت شوند. مداخله مؤثر باید دو سطح را هم‌زمان هدف بگیرد: بازآرایی باورها و سناریوهای ناهشیار و بهبود رفتارهای آشکار والدگری. بسته تدوین‌شده چارچوبی عملی و بومی برای کاهش انتقال بین‌نسلی الگوهای ناسازگار و ارتقای تعامل‌های والد- کودک فراهم می‌کند؛ ارزیابی کمیِ اثربخشی آن در پژوهش‌های آینده پیشنهاد می‌شود. https://qrbs.birjand.ac.ir/article_3762_9332c513ef44b682e9347822c2e457ac.pdf